Home Wonen Werken Onderwijs Politiek Lifestyle Cultuur

Marijnissen bezorgd over koers Nationaal Historisch Museum

Marco Derksen (Upstream) maandag 22 december 2008, 16:06

Rubriek: Kunst & Cultuur Bekeken: 1070 keer

Jan Marijnissen, SP-kamerlid en initiatiefnemer van het Nationaal Historisch Museum, is niet gelukkig met de wijze waarop dit museum vorm krijgt. De vestigingsplaats Arnhem is verkeerd gekozen en de nadruk is te veel op kinderen en jongeren komen te liggen. De jongste plannen van de directeuren Schilp en Byvanck vindt Marijnissen interessant, maar hij mist de inbreng van vakhistorici aldus Bas Kromhout in een recent artikel in het Historisch Nieuwsblad:

(...) Marijnissen lanceerde het idee voor het Nationaal Historisch Museum in 2003. Dat het museum er daadwerkelijk komt, is te danken aan de motie die hij en de toenmalige CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen in 2006 door de Tweede Kamer loodsten. ‘Ik heb vanaf het begin gezegd dat ik me niet wilde bemoeien met de inhoud van het museum,’ zegt Marijnissen. ‘Maar ik maak me zorgen.’

De eerste fout was volgens Marijnissen de keuze voor VVD-kamerlid Atzo Nicolaï als voorzitter van de raad van toezicht. ‘Het NHM mag geen instrument van partijpolitiek worden. Een historicus had voorzitter moeten worden. Ook ben ik ontevreden met de keuze voor Arnhem als vestigingsplaats. Die stad had de persoonlijke voorkeur van minister Plasterk, omdat zijn kinderen een bezoekje aan het NHM graag combineren met de dierentuin. Ik hoor vaak dat het NHM gericht is op kinderen. Terwijl het een museum moet worden voor jong én oud.’

Verder vindt Marijnissen het raar dat mensen die eerder tegen het NHM waren, nu een rol spelen bij de uitvoering. ‘Dat geldt bijvoorbeeld voor Pauline Kruseman, de directeur van het Amsterdam Historisch Museum, die in de raad van toezicht zit. Ook Erik Schilp, de directeur van het Zuiderzeemuseum, was tegen het NHM.’ Schilp is benoemd tot directeur van het NHM, samen met Valentijn Byvanck van het Zeeuws Museum.

Vorige maand testte Historisch Nieuwsblad (nummer 9, 2008) de huidige musea van Schilp en Byvanck. Beide directeuren kregen een onvoldoende. ‘Daar ik ben van geschrokken,’ zegt Marijnissen. ‘Schilp en Byvanck halen hun neus op voor geschiedenis.’ Volgens de initiatiefnemer kan het NMH niet zonder een vaste tentoonstelling waarin de Nederlandse geschiedenis chronologisch wordt verteld. ‘Zonder die elementaire informatie ben je als bezoeker hulpeloos.’

Schilp en Byvanck daarentegen schotelen hun bezoekers een mix van oude en moderne kunstobjecten voor, zonder veel achtergrondinformatie. Urker visserskostuums naast haute couture. ‘Daar ben ik niet voor’, zegt Marijnissen. ‘Doe dat maar in het textielmuseum. Laten we ons hoeden voor het hobbyisme van een stel nieuwlichters.’

Inmiddels heeft het tweetal zijn visie voor het NHM gepubliceerd. Persoonlijke beleving en identiteit van de bezoeker staan daarin centraal. In plaats van één chronologische geschiedenis van Nederland willen Schilp en Byvanck het verleden thematisch presenteren aan de hand van vijf ‘werelden’. Marijnissen zegt de plannen niet bij voorbaat te willen neersabelen. ‘Er zitten interessante voorstellen bij. Veel zal afhangen van de vervolgkeuzes en de uitvoering.’

Zoals verwacht mocht worden, leggen Schilp en Byvanck in hun plannen veel nadruk op het visuele. ‘Het NHM nodigt kunstenaars, vormgevers, filmmakers en andere beeldenmakers uit om werk te maken dat de ervaring van de bezoeker verrijkt,’ schrijven zij. Over historici wordt in de plannen niet gerept. Dat laatste verbaast Marijnissen. ‘Historici moeten in het NHM de eerste viool spelen, nu en in de toekomst. Zij gaan over de inhoud. Anderen, waaronder kunstenaars, kunnen vervolgens bijdragen aan de vormgeving. Ik zou het een welkome verrijking vinden wanneer aan het museum een werkplaats voor historici zou worden verbonden.’

Bezoekers van het NHM die de historische achtergronden willen weten, zullen die moeten opvragen via hun ‘digitale drager’. Het lijkt erop dat de geschiedenis zo een voetnoot wordt bij het beeld, en daarover is Marijnissen kritisch. ‘Inzicht en begrip van het verleden begint met kennis.’ Ook het plan voor een ‘Land van Als’, waarin bezoekers kunnen speculeren over hoe Nederland eruit zou zien als de geschiedenis anders was verlopen, valt niet goed. ‘Begrip van de echte geschiedenis is al moeilijk genoeg.’

Volgens Marijnissen moet er een curatorium van zo’n veertig à vijftig mensen komen, die de koers van het NMH bewaakt. ‘Daar kunnen personen bij zijn die door de politieke partijen worden aangewezen. Geen politici, maar historici die het vertrouwen van de politiek hebben. Als het fout gaat, kunnen die mensen tijdig aan de bel trekken.’ (...)

Bron: Historisch Nieuwsblad

Reageer (6 reacties)
Print

Reacties (6)

Gerjanne Tiemens 22 december 16:37

Terug naar boven

Marijnissen is niet de enige die bezorgd is. In oktober trokken een 20-tal jonge historici al aan de bel, omdat ze vonden dat in het huidige proces vooral vorm & presentatie centraal staan en er te weinig aandacht is voor de inhoud. Klik hier voor hun pleidooi.

Op 14 januari a.s. is er in Amsterdam een publieksdebat. Directeur Valentijn Byvanck zal zijn visie op het NHM presenteren, de jonge historici leveren ideeën en geven commentaar. Byvanck en de jonge historici gaan in discussie en het publiek kan nadrukkelijk deelnemen. De toekomst van het NHM – het concept, de inrichting en de rol van historici – zal centraal staan.

Op 30 november werd er in Buitenhof gediscussieerd met Atzo Nicolai, voorzitter van de Raad van Toezicht van het Nationaal Historisch Museum, Paul Spies, aankomend directeur van het Amsterdams Historisch Museum en Jouke Turpijn, historicus aan de UvA.

geert 22 december 19:46

Terug naar boven

Als vrijwilliger in het Nederlands Watermuseum loop ik (bijna) dagelijks aan tegen het moeilijk hanteerbare woord ‘museum’. ‘Informatiecentrum’ zou in dit verband een beter woord zijn.
Natuurlijk kun je bij ‘historie’ niet om het woord ‘museum’ heen. Het gaat tenslotte om het verleden. Maar het Historisch Museum wil - mag ik toch aannemen - meer zijn dan een ‘opbergplaats’ van historisch materiaal. Het wil de toekomstige generaties informeren over geschiedenis van Nederland en dat kan alleen maar gebeuren op een ‘eigentijdse’ manier, ook in de toekomst. Aan een stoffig snuffelmuseum, waar alleen historici zich thuis voelen, is geen behoefte.
Ik wil niet rot doen over het ‘conservatieve socialisme’van Jan Marijnissen, maar .....

Marco Derksen 22 december 19:54

Terug naar boven

@Geert: ik had eerlijk gezegd ook wat moeite met visie van Marijnissen. Ben dus ook wel benieuwd naar het plan voor NHM dat in januari wordt gepresenteerd.

Daan Gouwetor 24 december 12:35

Terug naar boven

N.a.v. interview Erik Schilp in M-magazine NRC (december) heb ik deze ingezonden brief opgestuurd naar de NRC:
“Cultuurbarbaar is gevaar.
Erik Schilp is hot. Op google levert zijn naam 5.450 hits op. De algemeen directeur van het nieuwe Nationaal Historisch Museum is de lieveling van journalisten en minister Plasterk. Waarom is wel duidelijk. Schilp ontvangt journalisten op blote voeten, is lekker tegendraads om niet te zeggen stout. Hij durft directeur te worden van een museum met cultuurhistorie als hoofdthema en tegelijk manifest maling te hebben aan historie. Een non-conformist of liever cultuurbarbaar en tegelijk voor een ‘happy few’ een cult-held zoals hij succesvol als een olifant door de museumwereld dendert met design, mode en slimme media-communicatie. Dat hij het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen in een paar jaar goed de vernieling in geholpen heeft ten faveure van kunstuitingen van vriendjes, is tot daaraan toe. Het Historisch Nieuwsblad gaf het museum onlangs een 4. Door zijn rol bij het opzetten van het NHM, begint Schilp’s cultuurbarbarisme toch wel erg gevaarlijke cultuurpolitieke trekken te vertonen. In het maandblad M van NRC mag de oud marketing man zichzelf weer eens lekker profileren. Dat gaat hem prima af zonder moeilijke vragen van de NRC. Bezoekcijfers van het Zuiderzeemuseum worden probleemloos opgepoetst. In Enkhuizen slaan nepklederdrachten van Viktor&Rolf;en andere postmoderne grappen als kitsch airbrush spuitwerk op wanden in een oud huisje, niet aan bij bezoekers. Over de crisis die bij de ‘Vrienden van het Zuiderzeemuseum’ door Schilp’s beleid is ontstaan, wordt wijselijk gezwegen. “Je mag ook mensen boos maken” zegt de museumdirecteur. Wie brengt Plasterk aan het verstand dat zijn nationale historieproject in groot gevaar is?”
Voor de onthutsende resultaten van de museumtest van het Historisch nieuwsblad voor de musea van Schilp en Byvanck zie http://www.historischnieuwsblad.nl/00/hn/nl/156/nieuws/12280 /Onvoldoendes_voor_directeuren_Nationaal_Historisch_Museum.html

Petra Else Jekel 29 december 15:22

Terug naar boven

Dank voor al deze toevoegingen zodat ik niet alle media zelf hoef bij te houden. Ik vind het steeds interessanter worden, eerlijk gezegd, voor al het het verhaal over Schilp, omdat er zo overduidelijk twee kanten aan zitten: moet het nu zo pr-erig worden??!? maar aan de andere kant sluit het communicatieve en hedendaagse wel aan bij wat ik zelf in een NHM zou willen aanbrengen: contemporaine kunstenaars die meedenken en ingrepen maken op een elementairder niveau dan alleen versiering of museumobject (ik ga hierbij in op het voorbeeld van Viktor & Rolf in het Zuiderzeemuseum). De benaming museum is overigens een historisch zo gegroeid begrip en betekent niet ‘opbergplaats’, maar ‘verblijfplaats van de muzen (die ter inspiratie dienen)’, ‘academie’, ‘werkvertrek’ etc (zie woordenboek Latijn); het heeft meerdere connotaties en hoewel ik de verwarring bij het Watermuseum goed kan begrijpen en informatiecentrum een goed alternatief zou zijn (hoewel de aantrekkingskracht anders is...), lijkt me dat dus juist een mooi punt om de rondgeleide leerlingen (of wie dan ook) zelf te laten meedenken. Met andere woorden, een beetje verwarring is natuurlijk en communicatiebevorderend; daar ga ik ook vanuit bij de rondleidingen die ik geef voor Stichting Sonsbeek Internationaal en het MMKA/HMA. Wat me ook boeit is de museumtest van het Historisch Nieuwsblad aangezien het alleen de behoorlijk impliciet blijvende normen van het HN test, behalve dan ‘een historisch museum moet een leerzaam, vermakelijk en algemeen toegankelijk verhaal vertellen’, maar dat wordt dan verder niet onderbouwd. Mocht iemand een museum willen opzetten door middel van een andere metafoor dan het verhaal, dan valt dat dus buiten de boot. Dus begrijp me niet verkeerd, ik zeg niet dat een verhaal verkeerd is, dat zou ‘n beetje vreemd zijn van iemand als ik die verhalen schrijft en tegelijkertijd (kunst-) historicus is, maar het is boeiend, het zet me aan tot hardop meedenken, dus wie weet wordt vervolgd. Tot slot, ook de historici die met hun pamflet zijn gekomen gaan uit van een geschiedkundig verhaal met knooppunten en al, en dit is goed, logisch, academisch maar niet de enig mogelijke manier van kijken die er is. Dus hoe het e.e.a. te zien in een netwerk van betekenissen zonder de focus totaal te verliezen. Ondertussen lijkt het me niet dat iemand die vanuit een andere metafoor naar geschiedenis, cultuur en identiteit kijkt direct de pejoratief bedoelde benaming cultuurbarbaar verdient.

Miep van Bijnen 14 augustus 12:37

Terug naar boven

Cultuur is geen ding. Cultuur is een proces.
Iedere nieuwe generatie bouwt voort op wat de vorige heeft gedaan. Jonge mensen weten en geloven dat nog niet. Zij bezitten de zaligheid der onwetenden en ware gelovigen: alles is nog nieuw, alles is nog maakbaar, er zijn nog geen grenzen, er is nog geen verleden.
Een museum zou voor jonge mensen voel- en vatbaar moeten maken wat ‘verleden’ betekent: niet alleen als verhaal over een andere wereld waar zij niets mee te maken hebben, maar voor hun leven NU. Waarin zij, als daarin geborenen, alles als vanzelfsprekend aantreffen. Maar niets op deze wereld ‘spreekt vanzelf’. En het zou aardig zijn als jongeren daar enig besef van hebben zodat zij niet als dolle stieren de boel vertrappen.

Wie als directeur/cultuurdrager niet in staat is de continuiteit van de cultuur en van het culturele proces aantoonbaar te maken in een museum (de instelling bij uitstek daartoe) hoort daar niet thuis. Het wordt zowieso al dubieus als zo’n directeur eenzijdig afkomstig is uit een geschiedenisvijandige hoek als de op waan-van-de-dag gerichte markeeting waar alleen in verkoop- en kijkcijfers gedacht wordt: het primaat van de kwantiteit, de korte termijn, de vandaagse populariteit. Kortom, commerciële omroepers met BN-ambitie. (En zoals bekend, hoeven BN-ers niets anders te presteren dan Bekend zijn.)

Het nepotisme op het Nederlandse cultuureiland is volopper dan ooit aan het bewind. Met de slaperige instemming van een trendgevoelige cultuurminister die met ieder windje meewaait.

Zo dat was weer even lekker kort voor z’n lontje. - FvB -