Luthershofje 150 jaar

{

Ik ben er jaren aan voorbij gelopen totdat een vriendin daar ging wonen. Het Luthershofje aan de Hommelseweg. De schoonheid van dit prachtig oud hofje, gelegen midden in de stad, is werkelijk een sieraad voor Arnhem. En toch, vreemd genoeg loop je er zo aan voorbij. Het ligt een beetje verscholen achter muren van huizen en de ingangpoort daartussen valt daarom waarschijnlijk niet op. Maar eenmaal door de poort heen beland je in een heel andere sfeer dan de Hommelseweg met zijn drukke verkeer en koffieshops. Een idyllisch beeld vervult onze ogen en rust valt over ons heen.

Onlangs bestond het hofje 150 jaar. De huidige bewoners wilden daar niet stilletjes aan voorbij gaan en organiseerden een feestelijk middag met als hoogtepunt het uitreiken van het boek ‘150 jaar Luthers Hofje Arnhem’ dat geheel is samengesteld door een aantal bewoners. Deze jubileumwerkgroep, bestaande uit de huidige bewoners, dragen hierbij een historische bijdragen aan de geschiedenis van Arnhem en aan de geschiedenis van hofjes in Nederland.

*Hier een korte samenvatting uit het boekje “150 Luthershofje Arnhem’*

De geschiedenis
Het Luthershofje werd gebouwd in 1860 op initiatief van predikant Albertus Schróder van de Lutherse kerkeraad. Hij zette zich in voor ‘het aanbouwen van nieuwe woningen, op een gezond en luchtig terrein’ ten behoeve van arme gemeenteleden.

Wonen onder toezicht
In 1861 werd het nieuw gebouwde hofje opgeleverd. Voor een bedrag van F47.40 werd de binnentuin, die deels ook dienst zou doen als bleekveldje, voorzien van beplanting. Twintig woningen werden verhuurd, één woning richtte men in als bestuursruimte en een ander deel deed dienst als portierwoning. ‘Vrouw’Potharst werd aangesteld als portier en zij had de taak om zorg te dragen voor een ‘goede zinnelijkheid’ op het hofje. Er werden een aantal bepalingen in een reglement opgesteld.

‘Bij wanbetaling of verwaarlozing der woningen, tengevolge van ongeschikte bedrijven daarin uitgeoefend, of wel door verregaande onzindelijkheid, zullen de huurders uit hunne woning kunnen verwijderd worden’ (Artikel 5) Artikel 9 van het reglement is curieus en schrijft voor dat de portier bij brand de kerkeraad hiervan schriftelijk of mondeling in kennis stelt. Verder dienen ‘de privaten zindelijk gehouden en de urine nu en dan doorgespoeld te worden’.

De eerste bewoners namen hun intrek in de keurige maar kleine woningen. In deze huisjes, die 120 jaar later per twee zouden worden samengevoegd, kwamen soms wel negen mensen tegelijk te wonen. In 1893 bouwden men zeventien buitenprivaten (wc ‘s) die deels tussen de woningen en deels in de binnentuin geplaatst werden.In 1923 was het achterstallig onderhoud zo nijpend geworden dat men besloot om het hofje voor de som van F10.500.00 te verkopen aan de gemeente Arnhem, later de Centrale Woning Stichting (C.W.S.) Nu anno 2010, de Volkshuisvesting en de stichting SLAK.

Bejaarden en hippies
Rond het midden van de vorige eeuw voldeden de huisjes in het Luthers Hofje in steeds mindere mate aan de gangbare eisen die men aan woonkwaliteit en comfort stelde. Omdat er wederom sprake was van achterstallig onderhoud ontstonden zelf sloopplannen voor het hofje. In de jaren ´60 ´70 en ´80 veranderde de samenstelling van de bewoners ingrijpend. De bejaarde bewoners kregen nu steeds vaker kunstenaars als naaste buren, die dankzij de Stichting Leniging Alteliernood Kunstenaars (SLAK) zes huisjes in gebruik namen als atelierwoningen. Rond de binnentuin ontstond een culturele tweespalt tussen de traditionele Klarendaller enerzijds, en de alternatieve artistiekeling anderzijds, die zich schuldig zouden maken aan wilde feesten, drugsgebruik en naaktlopen.

Maar hoe komt het SLAK op het hofje terecht? Daarvoor bel ik met Louis Nienhuis bewoner van het Lutershofje.
Door de leeftijd, hulpbehoevendheid en slechte kwaliteit van de huizen vertrokken steeds meer ouderen naar de bejaarden tehuizen. De kunstenaars namen het niet zo nauw met de kwaliteit van de huizen. Het ging hen niet zo zeer om de comfort maar om de combinatie van een eigen atelier en woning.

Wie zijn nu de bewoners van het Hofje?
Een aantal woningen zijn nog steeds beschikbaar voor het SLAK. Over het algemeen kun je zeggen dat de meeste bewoners te typeren zijn als ruimdenkend en creatief, die meer waarden hechten aan welzijn en zelfverwerkelijking dan aan materiële weelde of carrière.

Hoe lang woon jij op het Hofje?
Ik ben hier in 1990, twintig jaar dus, via het SLAK komen wonen. Ik was destijds Grafisch Ontwerper.

Hoe is dat wonen op het Hofje?
Op het hofje komen bewoners elkaar dikwijls tegen en daarmee kunnen zij zich moeilijk aan elkaars aanwezigheid of burenpraatje ontrekken. Men komt in korte tijd veel van elkaar aan de weet, ook onbedoeld. Snel wordt zichtbaar wat voor een Lifestyle iemand heeft; wie een ochtendmens of een notoire nachtbraker is bijvoorbeeld. Anoniem zijn op een hofje is vrijwel onmogelijk. Toch zijn het de positieve aspecten van het wonen op een hofje die de boventoon voert. Men is hulpvaardig aan elkaar en in de zomermaanden leeft men veel buiten en is het gezellig op het hofje.

Is het boekje ‘150 jaar Lutershofje’ te koop?
In november-december brengt de stichting

Reacties

1 reactie on "Luthershofje 150 jaar"

  1. Het is al weer heel wat jaren geleden dat ik het Luthers hofje voor het eerst ontdekte. Een prachtige parel in Klarendal. Leuk om nu dankzij dit stukje wat meer over de geschiedenis van het hofje te weten te komen! Binnenkort maar een keer naar de wijkwinkel om het boekje te halen. Die hoort natuurlijk in onze groeiende collectie Arnhem-boeken :o)

Geef een reactie

Je mailadres wordt niet gepubliceerd.


*