Daarna is het zaak dat ik leer om het zelf te doen
Participatiecoaches
De participatiecoaches geven bewoners uit de Arnhemse krachtwijken de kans om actief te worden in de maatschappij. En, als dat mogelijk is, om aan het werk te gaan. De ervaringen van de bewoners bevestigen dat deze aanpak werkt. Hun verhalen inspireren Arnhem en zullen regelmatig op Arnhem Direct te lezen zijn.
In Malburgen coachen we een aantal jonge Afrikaanse mannen. Als tieners kwamen zij naar Nederland, als alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMA’s). Ze zijn nu zo’n 15 jaar hier. Ik zie dat zij door cultuurverschillen en onvoldoende begeleiding inmiddels behoorlijk in de problemen zijn geraakt. Het ging eigenlijk al mis tijdens hun asielprocedure. Het was nooit zeker of ze konden blijven, waardoor er nooit geïnvesteerd is in hun ontwikkeling. Eigenlijk hebben ze jarenlang niet veel meer gedaan dan eindeloos tafeltennissen in het asielzoekerscentrum. Door de pardonregeling kwam er aan het lange wachten een abrupt eind. Er werd huisvesting geregeld en daarna werden ze ‘losgelaten’ in de samenleving. Omdat ze ineens geen vluchteling meer waren, stopte de begeleiding door Vluchtelingenwerk. Daarmee was hun vangnet verdwenen.
Ondanks dat ze op dat moment al meer dan 10 jaar in Nederland verbleven, zijn ze nog bijna net zo Afrikaans als bij aankomst. Ze zijn niet op de hoogte hoe het werkt in Nederland; wat je (financiële) verplichtingen zijn, hoe we met geld omgaan en hoe je je administratie moet doen. Ze leven erg in het moment. Het openbare leven speelt zich op straat af, het is een kwestie van zien en gezien worden. Hoe je eruit ziet is daarbij belangrijk en er wordt vaak veel waarde gehecht aan mooie dingen. In Nederland lijken de mobiele telefoons, mooie horloges e.d. voor het oprapen te liggen. Ze geven vaak met gemak geld uit en gaan op z’n Afrikaans om met de daaropvolgende rekeningen.
Daarna volgt een soort opstapeling van problemen: doordat ze niet weten hoe het werkt, realiseren ze zich niet dat het fout gaat. En op het moment dat ze dit wel inzien, weten ze de weg niet, waardoor ze niet aan de bel kunnen trekken. Als ze dan eindelijk ergens aankloppen, is de situatie meestal al behoorlijk uit de hand gelopen. Dat is ook het moment waarop deze jongens, vaak helemaal in paniek, bij ons in beeld komen.
Het is soms erg moeilijk te begrijpen hoe het zo mis kan gaan. De meesten van ons krijgen van huis uit mee dat je voorzichtig moet zijn met geld, je goed moet sparen en leningen moet zien te voorkomen. Om hen beter te begrijpen heb ik mijn bewoners gevraagd om me uit te leggen wat de Afrikaanse manier van leven precies is. Zij geven aan: ‘Als je geld hebt, regel je al je zaken onder de tafel. Op die manier koop je je zorgen eigenlijk af. Heb je geen geld, dan valt er niks regelen. Dus eigenlijk heb je dan ook weinig zorgen, want je leven is in ieder geval heel overzichtelijk.’ Dat verklaarde voor mij meteen de gedachtengang dat ze hun post niet openen als ze geen geld hebben. Ze weten toch al dat ze het niet kunnen betalen, dus wat heeft het dan voor zin?! Tja…. Voor ons een hele kromme redenatie, maar wie heeft hen ooit anders geleerd? We moeten hen helemaal meenemen in het Nederlandse systeem. Veel dingen vinden ze volkomen onlogisch, bijvoorbeeld het aanvragen van toeslagen. ‘Dat heb ik toch allemaal al een keer gedaan, waarom moet dat nu dan weer?!’
Ook op persoonlijk vlak zien we dat ze de aansluiting met de Nederlandse maatschappij maar moeilijk maken. De meeste sociale contacten zijn met hun landgenoten, dat netwerk is heel sterk. De jongens die wij tegenkomen, zijn op een leeftijd dat ze zich willen settelen. Een Nederlandse vrouw past meestal niet in het plaatje, daarom zoeken ze iemand uit hun eigen cultuur. Dankzij internet zijn grenzen en afstanden geen barrière meer. Een geschikte vrouw is snel gevonden, maar vaak komen ze er pas na het trouwen achter dat het niet zo makkelijk is als het lijkt. In de procedure om hun partner naar Nederland te halen, lopen ze al snel vast. Ze hebben geen idee van de eisen en kosten die daarbij komen kijken.
Zo begeleiden we een man die zijn vrouw naar Nederland wil halen. Ze is Afrikaanse, maar woont in Spanje. Hij werkt bij Presikhaaf Bedrijven en voldoet niet aan de inkomenseis van 120% van het minimum inkomen. Iedere 3 maanden moet ze voor een week terug naar Spanje. Inmiddels hebben ze ook een kindje van 3 weken oud. Ze willen zich maar al te graag als gezin vestigen, maar krijgen de officiele verblijfsvergunning niet rond. Zelf zag ik niet hoe dit op te lossen viel, totdat bleek dat mevrouw langer dan 5 jaar in Spanje woont en zich daarom als Europeaan vrij mag vestigen. Alweer een zorg minder.
Of het nu gaat om het bovenstaande voorbeeld, of om het aanvragen van een Nederlands paspoort voor iemand zonder identiteitspapieren uit eigen land, de situaties zijn vaak complex en de bijbehorende wet- en regelgeving ook. Vanuit verschillende betrokken instanties wordt er op kleine stukjes van het probleem geadviseerd. Dit maakt het extra lastig om alle puzzelstukken op tafel te krijgen, ook voor ons als coach. De bewoners weten al helemaal niet wat ze moeten doen. Mede daardoor zien we dat de weg naar zelfredzaamheid lang is. Hun mentaliteit speelt daar ook een rol in, en het feit dat ze niet gewend zijn om in systemen te denken. Het is intensief om het traject lopende te houden. We beginnen echt bij de basis en begeleiden ze om het meest schrijnende op orde te krijgen. De coaching richt zich vooral op het meedenken over oplossingen en alternatieven en het ondersteunen bij het maken van keuzes. Daarna is het zaak dat ze leren om het zelf te doen. Dat is zeker niet eenvoudig, maar wel heel leuk!
Foto: RenePosthumus
niet op vrijdag 5 augustus 2011 om 15:03 uur
Maar van dit soort figuren barst het in Nederland en is het dus dweilen met de kraan open, jammer voor de welwillende burger maar de instroom gaat onverminderd door, ik ze hangen op straat, ze beroven omaatjes, het is gewoon naar volk wat beter teruggestuurd kan worden