Communicerende rekenmeesters zetten stippellijn door structuurvisie Arnhem
Lex Kwee (co-creatie)

Terwijl Den Haag zich schrap zet voor de hervormingsbezuinigingen en uitverdieneffecten van de tussenformatie, de intocht van de Lynx en de opvolging van Job Cohen, zet Arnhem voorzichtig een extra geheim streepje tussen de bouwputten op de Rijnboogkaart. CPB directeur Teulings roept het kabinet op het land niet kapot te bezuinigen. Maar geldt dat ook voor Costa Arnhem? Moet er een referendum komen? Tijd voor een tussenbalans. Over cumulatief communicerende exploitatietekorten, leegstandlekken, batenstapeling en de populairste rampenfilm aller tijden. Zonder clusterbommen.
Het Rijnboog Kunstencluster exploitatietekort bestaat uit drie cumulatief communicerende vaten. Het eerste vat heeft volgens de laatste berekeningen een omvang van € 360.000 per jaar. Bij een exploitatieperiode van 25 jaar (zonder rekenrente) groeit het tekort tot € 9 miljoen. Dat gat is te dichten door een hogere huur te vragen. Die huur komt uit vat twee: de exploitatie van de schouwburg, het museum en de andere huurders.
Tekortverplaatsing
Het verplaatsen van het exploitatietekort van het gebouw naar een exploitatietekort van de huurders is natuurlijk geen duurzame oplossing. Want als het museum of de schouwburg de hogere huur moet doorberekenen in de entreeprijs, komt er een moment waarop bezoekers het laten afweten. En dan mag de laatste bezoeker in zijn eentje de hele jaarhuur van het kunstencluster betalen. . Dat noemen we tegenwoordig een uitverdieneffect, en daar zijn rekenmeesters niet blij mee.
Zo ver zal het niet komen. Maar wie gaat dan de tekorten van de huurders aanzuiveren? Als de gemeente dat niet doet, gaat de schouwburg failliet. Maar wie wil dan de kunstenclusterschouwburgruimte huren om het publiek nieuwe Griekse tragedies te presenteren? Een ander theater? Als dat er al zou zijn, zat het tegen die tijd al lang in het oude schouwburggebouw. En dat is vat drie.
Leegstandlekken
Door de verhuizingen naar een nieuwgebouwd Rijnboogcluster komen er verschillende oude gebouwen leeg te staan. Wie gaat die huren? Wie zorgt ervoor dat de eigenaar van die gebouwen geen meerjarig exploitatietekort krijgt? Zal daarvoor nooit bij de gemeente worden aangeklopt?
Kortom, het kunstenclusterexploitatietekort ontstaat in drie communicerende vaten. Door één vaatje kleiner te rekenen maak je de andere twee groter. Het gat wordt wel verschoven, maar het verdwijnt niet.
Het gat gaat ook niet dicht door voor gebouwen en huurders verschillende exploitatieperiodes te hanteren. Dan verschuift het alleen naar de toekomst. Maar sinds het vertrek van Cavaliere Berlusconi en kapitein Schettino kunnen ook Italiaanse neutrino´s niet meer sneller reizen dan het licht. Tijdreizen zijn niet meer mogelijk. Zaken tegen Berlusconi verjaren, maar een cumulatief exploitatiegat blijft tot in lengte van jaren zwart.
De echte clustervraag is dus: Als het cumulatieve exploitatiegat in vat één wordt gesteld op € 9 miljoen per 25 jaar, hoe groot zijn dan in die periode de gaten in vat twee en vat drie?
Doorrollen of omkeren?
Welk Arnhemse cultuurprobleem is zo groot dat het tot in lengte van jaren drie cumulatief communicerende exploitatievaten lek mag laten rollen? Waarom wordt er maar aan één scenario gerekend? Zijn er geen oplossingen met minder maatschappelijke kosten? Daar zou het debat over moeten gaan. Maar het gaat de laatste tijd alleen nog maar over het gat van vat één. Met het risico dat het straks veel harder uit de andere vaten lekt. Waarom is dat?
Voor de neutrinobalans is het nu tijd voor een rekenomkering. Van gaten naar baten. Terwijl de hele stad rekent aan het doorrollen van de exploitatietekorten van de gebouwen, beginnen de Arnhemse Asterixen alvast aan de stapeling van de maatschappelijke baten van de programma´s.
Een voorbeeld: Als Focus voor sommige voorstellingen een andere plaats nodig heeft, hoeft daar niet meteen een nieuw gebouw voor te worden neergezet dat de rest van de tijd leeg staat. Voor een filmprogramma in de Rijnhal is het nu te laat, maar een benefietvoorstelling van The Towering Inferno kan ook heel goed in de Eusebiuskerk plaatsvinden. Uit de meeropbrengst kan dan meteen een aardige duit in het kerktorenrestauratiefondszakje worden gedaan.
En zo zijn er in deze creatieve stad veel meer voorbeelden van batenstapelingen te vinden. Staan die al in de Structuurvisie 2020-2040?

Lex Kwee op donderdag 1 maart 2012 om 8:42 uur
Terwijl het NFI blijft zoeken naar de kelders van Angel Place (http://www.at5.nl/artikelen/77001/morgen-weer-zoekactie-op-angels-terrein) boren Provinciale Staten nog een extra gaatje in de Kunstencluster financiering: http://www.gelderlander.nl/voorpagina/arnhem/10567116/Renovatie-Musis-moet-met-geld-Kunstencluster-Rijnboog.ece .