Gemeente blijft inzetten op gedeeltelijke sloop AKU-fontein

De AKU-fontein bij de opening in 1961. (Foto: Gelders Archief.)

ARNHEM – Voor de twintigste keer in tien jaar tijd wordt vanavond in de gemeenteraad aandacht besteed aan de toekomst van het Gele Rijdersplein. Vanaf eind 2006 zijn veel verschillende plannen en ideeën voor de toekomst van het plein de revue gepasseerd. Al die plannen zijn voortijdig afgeschoten.

Het college van B&W doet een nieuwe poging met een nieuw plan om het zieltogende plein weer toekomst te geven. B&W wil van het Gele Rijdersplein een plein met ‘twee gezichten’ maken.

Een levendig deel aan de kant van het Willemsplein, met een gerenoveerde fontein die in de winter dienst doet als ijsbaan. Aan de kant van de Looierstraat moet het plein vergroend worden en geschikt zijn voor kleinschalige evenementen zoals marktjes en kleine festivals. Daar tussenin moet een zogeheten ‘roomdivider’ komen: een woonblok met op de begane grond een uitgebreide fietsenstalling.

Dat gebouw moet gerealiseerd worden op de plek van de pergola. De pergola is echter onderdeel van de AKU-fontein en de AKU-fontein is bestempeld tot Rijksmonument.

Dat de status van Rijksmonument inhoudt dat er niets gesloopt mag worden, houdt de gemeente niet tegen om toch te proberen de pergola te slopen.

Dat lijkt een kansloze missie, maar de gemeente ziet twee kiertjes waardoor zij tóch wil proberen de pergola weg te halen.

Voorbeschermd
Het eerste kiertje is de huidige status van de AKU-fontein. De AKU-fontein is weliswaar in juni 2016 door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed bestempeld tot Rijksmonument, maar daartegen is bezwaar aangetekend door ondernemers. Bijna een jaar na dato is dat bezwaar nog niet volledig afgehandeld.

Dit betekent dat de AKU-fontein in het Rijksmonumentenregister de status heeft van ‘voorbeschermd’. Een definitieve status tot Rijksmonument is pas mogelijk als het bezwaar is afgehandeld.

Het bezwaar tegen de AKU-fontein richt zich op de pergola. Volgens de bezwaarmakers voegt de pergola niets toe aan de AKU-fontein en dient het om die reden geen monumentale status te krijgen.

Dat argument wordt gedeeld door de gemeente. In het behandeladvies bij het raadsvoorstel dat vanavond aan de orde komt in de gemeenteraad schrijft de gemeente:

“De pergola heeft in feite nooit gefunctioneerd. Het is een unheimische plek in de stad geworden, waar niemand zich graag ophoudt. De meest gehoorde opmerking is dat de pergola ook in gerestaureerde vorm geen enkele betekenis zal geven aan het gebied.”

In de planuitwerking schrijft de gemeente bovendien: “Het monument is verpauperd en, ondanks dat het als een ensemble is ontworpen functioneert de pergola niet.”

Dat die verpaupering te wijten is aan gebrek aan onderhoud door diezelfde gemeente, staat er dan weer niet bij. Ook wordt nergens in de stukken vermeld dat Cultuur-wethouder Elfrink (SP) jarenlang geprobeerd heeft de gehele AKU-fontein te slopen.

Helaas voor de gemeente Arnhem denkt de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed anders over de rol van de pergola. “Er bestaat een onlosmakende samenhang tussen fontein inclusief terras met opstallen en het kunstwerk van Tajiri”, aldus de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.
“Er zou gestreefd moeten worden naar zoveel mogelijk behoud van authentiek materiaal. Aanpassingen zijn daarmee slechts zeer beperkt mogelijk.”

De kans dat het bezwaar dat nu nog in behandeling gehonoreerd wordt, lijkt daarmee erg klein.

Zolang dat bezwaar echter nog niet is afgehandeld, is er ruimte voor de gemeente om in actie te komen. Er is namelijk nog een kiertje waar de gemeente gebruik van wil maken om de pergola te slopen.

Niet bindend
Omdat er nog geen definitieve status tot Rijksmonument is, kan de gemeente alsnog besluiten om de pergola te verwijderen. Dat druist natuurlijk in tegen de aanwijzing van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, en in een overleg heeft die al aan de gemeente laten weten dat zij bezwaar aan zal tekenen wanneer de gemeente het huidige raadsvoorstel aanneemt.

Maar zolang de AKU-fontein nog niet de definitieve status tot Rijksmonument heeft, kan de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed eigenlijk niet zoveel doen. Want, zo staat in het raadsvoorstel van B&W te lezen: “Adviezen van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed zijn niet bindend.”

Het lijkt er dus op dat de gemeente wil proberen deze twee kieren in de bescherming van de AKU-fontein uit te buiten om toch te proberen de pergola zo snel mogelijk te slopen.

Of de gemeenteraad akkoord gaat met die werkwijze, zal vanavond blijken wanneer de partijen in de raad hun mening over de plannen van de gemeente geven.

Arnhems Nieuwscafé
De toekomst van het Gele Rijdersplein staat centraal bij het Arnhems Nieuwscafé, op vrijdag 26 mei in Molenplaats Sonsbeek.

Al jaren worden er plannen gemaakt om het zieltogende Gele Rijdersplein een nieuw leven te geven. Onder leiding van gespreksleider Bob Roelofs zal op 26 mei tussen 17.00 uur en 18.30 uur met betrokkenen gesproken over de plannen worden gesproken.

Toegang is gratis. Aanmelden is niet nodig, maar hier kun je laten weten dat je komt.