Hoe maken we Arnhem klimaatbestendig?

Hoe maken we Arnhem klimaatbestendig? Met de wateroverlast van afgelopen maandag nog vers in het achterhoofd boog een bont gezelschap van landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen, ambtenaren, ecologen, biologen en betrokken Arnhemmers zich afgelopen donderdag over die vraag.

Tijdens een symposium dat door CASA en bureau Le Far West werd georganiseerd, werden allerlei mogelijke suggesties aangedragen. Ondertussen bleek dat er achter de schermen al verschillende initiatieven in voorbereiding zijn.

Dat het klimaat verandert is wel duidelijk. En dat de tijd van niets doen achter ons ligt is ook wel duidelijk. In vergelijking met enkele decennia geleden is er veel veranderd. Het is warmer geworden. Er zijn meer tropische dagen, meer perioden van droogte en er valt meer regen. En die regen valt bovendien in extremere buien.

Die verandering is nog steeds gaande en zal de komende jaren alleen maar verder toenemen. Arnhem heeft door haar ligging aan de rivier en tegen de heuvelrug aan vaker te maken met wateroverlast dan andere gemeenten. Het probleem wordt door het hoogteverschil nog vergroot.

“Klimaatverandering gaat niet meer weg. We moeten ons aanpassen”, vatte landschapsarchitect Jeroen van Herk het kort en bondig samen. En dus wordt er gezocht naar oplossingen.

Veel mensen zijn geneigd om naar de gemeente te wijzen bij het oplossen van het probleem. De gemeente Arnhem zit niet stil, maar de gemeente kan het niet alleen. Als je de parken niet meerekent, is 7 procent van de grond in handen van de gemeente. 93 procent is particulier eigendom. Het klimaatbestendig maken van Arnhem is daarom iets waar iedereen zijn bijdrage aan zal moeten leveren, aldus de aanwezigen tijdens het symposium.

“Bovendien”, aldus een ander: “Je kunt wachten tot de gemeente in actie komt, maar je kunt ook samen met bewoners zelf alvast beginnen. Het enige dat je nodig hebt is een schep. Dan komt de gemeente vanzelf wel.”

Onttegelen
Een hele simpele maatregel die veel mensen al zouden kunnen nemen, is het ‘onttegelen’ van hun tuin. Wanneer water makkelijk de grond in kan lopen, wordt voorkomen dat het via het riool wordt afgevoerd. Zeker bij zogeheten piekbuien is het riool niet in staat om de hoeveelheid water die naar beneden komt te verwerken.
Wanneer het riool minder zwaar belast wordt, wordt daarmee wateroverlast in laaggelegen wijken zoals Molenbeke en het Spijkerkwartier voorkomen.

Na de hoosbui in de zomer van 2014 liepen alleen al in het Spijkerkwartier 500 kelders en huizen in de wijk onder water. De schadepost liep in de miljoenen.

Tijdens het symposium bleek dat ook tuincentra inmiddels doordrongen zijn van het feit dat minder tegels in de tuin een goed idee is. Wie op zaterdag 11 juni een tegel inlevert bij de Groei & Bloei-stand in de Intratuin, ontvangt daarvoor gratis twee planten.

“Meer groen is niet alleen mooi, het levert ook een bijdrage aan de biodiversiteit, zorgt voor een betere waterberging en voorkomt overbelasting van rioleringen”, aldus Intratuin.

Vergroende bedrijventerreinen
Het weghalen van verharding is ook een thema dat aan de orde is op de meeste bedrijfsterreinen in Arnhem. Een willekeurige luchtfoto van een willekeurig bedrijfsterrein in de stad laat zien dat er veel winst te behalen is als bedrijven doordrongen zijn van de noodzaak om meer groen op hun terrein aan te brengen.

Ondernemers, landschapsarchitecten en vertegenwoordigers van de gemeente besloten tijdens het symposium om binnenkort met elkaar rond de tafel te gaan zitten om concrete maatregelen te nemen en in actie te komen.

Afkoppelen
Een andere maatregel die genomen kan worden om het riool te ontlasten, is het afkoppelen van de regenpijp. Volgens landschapsarchitect Egbert Roozen spelen particulieren een sleutelrol bij het bestrijden van wateroverlast. “De tijd dat perken en tuinen uitsluitend een decoratieve functie hadden ligt definitief achter ons.”

Door de hemelwaterafvoer af te koppelen van het riool, kan met eenvoudige middelen niet alleen wateroverlast worden voorkomen. Het is ook een goed instrument om de tuin te verfraaien.

Meer informatie over het afkoppelen van de hemelwaterafvoer is hier te vinden in een goede pdf-folder.

Nog een beek boven water
De gemeente Arnhem is van plan om over enige tijd in samenspraak met bewoners, regenpijpen af te koppelen in de Geitenkamp. Regenwater dat valt op de hooggelegen Geitenkamp veroorzaakt problemen in lager gelegen delen van de stad.

De gemeente Arnhem wil dit regenwater opvangen in ‘cascades’; opvangplekken waar het water naar toe kan, zoals het schoolplein van de Witte School en de sportvelden in de wijk. Het water moet vervolgens via de beek op de Paasberg omlaag geleid worden.

Komend jaar wordt de Jansbeek weer zichtbaar gemaakt in het centrum. Maar Arnhem kent nog een aantal beken die op dit moment vooral ondergronds stromen. De beek op de Paasberg is er daar één van. Hoewel de plannen voor deze beek minder concreet zijn als de jansbeekplannen, is de gemeente van plan om ook deze beek weer boven de grond te halen.

Probleem opgelost?
Helpen al deze maatregelen om het probleem van de wateroverlast op te lossen? Mwoah. Ze helpen mee om het probleem beheersbaar te maken. Maar er zullen nog heel wat bussen door het tunneltje in Presikhaaf waden voor we zover zijn dat we in Arnhem werkelijk zijn aangepast aan het veranderde klimaat.

6 reacties on "Hoe maken we Arnhem klimaatbestendig?"

  1. Marnix ten Brinke | 3 juni 2016 op 20:52 | Beantwoorden

    Ik woon zelf in Schaarsbergen, één van of misschien wel de groenste wijk(en) van Arnhem. Mensen met veel tuin, weinig betegeling… Maar het helpt niet wanneer de hoger gelegen sportvelden (kunstgras en eigendom van de gemeente) geen goede afwatering hebben en zo al het water de wijk in laten storten. Of wanneer de riolering uit de jaren zestig de afgelopen halve eeuw (!) nooit eens is vernieuwd. Elke wijk verdient volgens de gemeente Arnhem elke dertig jaar groot onderhoud, behalve kennelijk Schaarsbergen. De riolering is slecht, verzakt en zit vol met boomwortels. Bewoners hebben zelf van alles gedaan, maar als de gemeente wegen aanlegt met bol profiel in plaats van hol profiel en hierdoor in plaats van water uit de wijken te krijgen, het water alleen maar de tuinen van de bewoners instroomt… Tja, wat moet je dan?

    De gemeente heeft hier zeker een verantwoordelijkheid, maar pakt die niet op…

    Ik zit zelf in de Dorpsraad van Schaarsbergen en we hebben mooie gesprekken gehad met de gemeente over de wateroverlast, maar concrete maatregelen en een zak met geld, nee dat niet. En dat is wel nodig.

  2. Patrick Arink (Arnhem Direct) | 4 juni 2016 op 11:31 | Beantwoorden

    @Tinka, @Marnix:
    De cijfers over die percentages kloppen wel, maar de catch is dat de parken (Sonsbeek, Zypendaal, Mariëndaal, etcetera) daar niet in meegerekend zijn.

    Jullie hebben helemaal gelijk dat er nog een wereld te winnen valt en dat de gemeente daarin een verantwoordelijkheid heeft. Op dat vlak kun je de gemeente zien als een olietanker: ze zijn aan het draaien, maar het duurt een eeuwigheid.

    Maar de insteek van de gemeente is echt veranderd. Een paar jaar geleden werd alle kritiek over wateroverlast nog wegggewapperd met “incidenten”. Daar wordt nu eindelijk anders over gedacht.

    @Marnix:
    Volgens mij begint binnenkort ook het Buitengewoon Beter-project in Schaarsbergen. Dat zou jaren geleden al van start gaan. In BGB worden zaken als riolering verbeterd en vervangen.

  3. Op de Dr.Willem Dreessingel hebben wij een discussie met de gemeente, wij willen het speelveld daar behouden, niet alleen als speelveld voor de iets oudere jeugd, maar ook vanwege de overmatige regenval.
    De straat putten konden de bui ternauwernood aan, soms steeg het water tot aan de stoeprand, gelukkig gaat de gemeente er woningbouw toestaan en worden er parkeerplekken aangelegd, weg grasveld.
    Mijn voorstel, stel alvast zandzakken beschikbaar van er komt zeker wateroverlast als de bebouwing doorgaat.
    Dus ik stel voor dat de gemeente het niet alleen bij de particulieren neerlegt maar vooral de hand in eigen boezem steekt

  4. Bart Zoutenbier | 4 juni 2016 op 15:32 | Beantwoorden

    De Gemeente geeft aan dat zij ‘slechts’ 7% van de openbare ruimte in bezit heeft en geeft daarmee min of meer aan dat de grote winst – qua klimaatbestendig maken van de stad – bij particulieren en bedrijven te halen is. Nu is het zo dat de daken van huizen tot niet zo lang geleden standaard op het riool aangesloten werden. Wiens verantwoordelijkheid is dit? De verhouding van verantwoordelijkheid m.b.t. wateroverlast komt dan toch al iets anders te liggen. Ik ben het er mee eens dat bewoners óók hun verantwoordelijkheid moeten nemen daar waar zij dat kunnen. Ik moet daarbij aangeven dat ik – in mijn tuintje van amper 20m2 – moeilijk mijn hemelwater van het dak (=dubbele m2)kan bergen zonder ingrijpende en kostbare maatregelen te treffen. De Gemeente heeft de taak om mijn hemelwater af te voeren. Het vervangen van het riool is één van de mogelijkheden, maar niet per se de beste. In de openbare ruimte liggen nog talloze mogelijkheden om water (tijdelijk) te bergen en/of te laten infiltreren. Het zou zonde zijn met de herinrichting van de straat – na vervanging van het riool – daar geen rekening mee te houden. Daarnaast heeft het infiltreren van water in de wijk ook nog eens een verkoelende werking. Tel uit je winst!

  5. Marnix ten Brinke | 4 juni 2016 op 19:33 | Beantwoorden

    @Patrick

    De BGB-gelden zijn op na dit jaar en er komt geen nieuw geld is ons door de gemeente verteld. Schaarsbergen zou al in 2010 aan de beurt zijn, maar ze schuiven het steeds op.

    Op dit moment is er geen geld en met de nieuwe pilot Van Wijken Weten is nog onduidelijk of het geld dat zogenaamd naar de bewoners gaat ook het geld is dat voor riolering en wegen gebruikt kan gaan worden… terwijl dit gewoon een taak is van de gemeente en je dit soort zaken niet aan bewoners moet overlaten.

    Kortom, ze hebben het nu over 2018 (!) voor Schaarsbergen… Alles boven de Schelmseweg lijkt niet zo van belang voor de gemeente en dat terwijl Schaarsbergen qua oppervlakte veruit de grootste wijk is, namelijk de helft van de hele gemeente Arnhem.

    Er wordt altijd een beetje laatdunkend gedaan ‘die rijke mensen in hun villa moeten niet zeuren’ (ik woon zeer zeker niet in een villa btw), maar goede riolering en wegen zijn voor iedere wijk van belang en het is daarmee gewoon bedroevend gesteld in Schaarsbergen.

  6. Patrick Arink (Arnhem Direct) | 4 juni 2016 op 23:05 | Beantwoorden

    @Marnix:
    BGB alweer uitgesteld in Schaarsbergen? 2018 is bizar. Maar goed. Bij mij in het Spijkerkwartier is het ook jarenlang uitgesteld. Daar gaan ze binnenkort achteraan in de wijk nu dan toch eindelijk aan de slag. Ook met een vertraging van zo’n zes jaar.

Geef een reactie

Je mailadres wordt niet gepubliceerd.


*