Reconstructie: een ongewenste lijsttrekker

Gerrie Elfrink bij de ondertekening van een nieuw bouwproject. (Foto: Vastgoedplein.nl.)

Op donderdag 19 oktober 2017 bepaalden de leden van de SP in Arnhem dat Gerrie Elfrink lijsttrekker wordt bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018. Elfrink is binnen en buiten de SP omstreden.

Als wethouder binnen het Arnhemse college van B&W kwam Elfrink regelmatig in opspraak vanwege zijn gedrag, dat door veel mensen gezien wordt als intimiderend, schofferend en ongepast.

In deze longread reconstrueert Arnhem Direct de benoeming van Elfrink om bij de komende verkiezingen de lijst van de Arnhemse SP aan te voeren.

Begin oktober verschijnt een rapport over de bestuurscultuur in de Arnhemse politiek. Het rapport laat geen spaan heel van de manier waarop Arnhemse politici met elkaar en met de inwoners van de stad omgaan.

“Beledigingen en grof taalgebruik, intimidatie en schofferen passen niet in de pluriforme cultuur van de Nederlandse politiek”, schrijven de onderzoekers.

In het rapport worden geen namen genoemd, maar het is voor iedereen duidelijk dat met name SP-wethouder Gerrie Elfrink er slecht van af komt.

Elfrink werd, ook voor het rapport verscheen, door veel mensen in Arnhem al gezien als een straatvechter die geen tegenspraak duldt en die via machtspolitiek zijn wil oplegt aan de stad.

Geen wonder dus dat er in het voorjaar van 2017 bij het bestuur van de SP in Arnhem grote zorgen zijn over de gemeenteraadsverkiezingen in 2018. Elfrink heeft intern al aangegeven dat hij graag door wil gaan na de verkiezingen.

Maar is Elfrink wel de meest geschikte kandidaat om nogmaals lijsttrekker van de SP te zijn, vragen de SP-bestuurders zich af.

Autonome afdeling
In februari van dit jaar is heel Nederland in de ban van de Kamergotschi; een app die het programma Zondag met Lubach ontwikkelde naar analogie van het spel Tamagotchi, dat jaren geleden populair was. Ook Gerrie Elfrink downloadt de app. Hij krijgt de zorg voor Kees van der Staaij van de SGP.

“Op de knietjes, Keesie!”, tweet Elfrink. “Ik ben je God. Als ik je vergeet eten te geven, dan is dat Mijn wil. Eerst maar even inenten, viezerik.”
De tweet van Elfrink leidt tot veel ophef. Veel landelijke media berichten over de tweet van de SP-wethouder. Nadat de eerste opzeggers zich melden bij het landelijk bureau van de SP, wordt vanuit ‘landelijk’ druk uitgeoefend op Elfrink om zijn excuses aan te bieden.

Elfrink weigert aanvankelijk. “Het was een grap, meer niet”, aldus Elfrink. Maar als het landelijk hoofdkantoor de druk opvoert, gaat hij alsnog overstag en biedt zijn excuses aan: “Het was een misverstand.”

Het incident met de kamergotschi is niet de eerste keer dat het landelijk bureau van de SP ingrijpt in Arnhem. De afgelopen jaren stuurde de SP meerdere malen zwaargewichten naar Arnhem om de afdeling weer in het gareel te brengen.

Het grote probleem voor het landelijk bureau van de SP is dat SP-afdelingen binnen de partij een grote mate van autonomie kennen. In principe heeft ‘landelijk’ niets te zeggen over de manier waarop de SP lokaal te werk gaat.

Veranderingen bij de SP in Arnhem zullen door het hoogste orgaan binnen de afdeling in gang moeten worden gezet. En dat is het bestuur, onder leiding van voorzitter Diana Kummeling.
Ook Kummeling heeft samen met haar mede-bestuursleden geprobeerd de SP-fractie en de wethouders in het college van B&W meer in lijn te krijgen met de landelijke SP-stijl.

Tegen een muur
Kummeling: “De SP is een activistische partij. Dat betekent dat de partij in alle gemeenten waarin de SP een afdeling heeft de buurten in trekt om voeling te houden met de mensen in de stad. En dat is geen taak voor het bestuur, maar voor iedereen die binnen een afdeling actief is. Ook wethouders en raadsleden. “Geen raad zonder straat”, is het motto.””

Bij de buurt-acties die de SP in Arnhem organiseert, zijn zelden raadsleden en wethouders te zien.
“Ik heb dat regelmatig aangekaart tijdens vergaderingen, maar dan staat Elfrink op die het dan heeft over “zijn fractie”. Die fractie heeft het al zo druk met haar raadswerk, dus logisch dat ze niet ook nog tijd hebben om meer te doen dan alleen hun taak in de gemeenteraad. Dat is het verhaal dat hij steeds afsteekt.”

Kortom: Kummeling loopt aan tegen een muur. Aan de ene kant van de muur staat het SP-bestuur. Aan de andere kant van de muur opereren de fractie en de wethouders. En die trekken hun eigen plan. Er verandert niets binnen de partij.

“Hoewel het bestuur het formeel voor het zeggen heeft, is het in de praktijk Gerrie Elfrink en niemand anders die bepaalt wat er gebeurt binnen de Arnhemse SP, zegt bijvoorbeeld oud-SP-wethouder Alex Mink. Mink stapte in maart 2016 op als wethouder nadat hij aanvaringen had met de gemeenteraad, waaronder coalitiepartij D66, en door een gebrek aan steun vanuit de eigen fractie.

“De Arnhemse SP is Elfrink’s applausmachine geworden. De wisselwerking tussen fractie, wethouders en afdelingsbestuur is altijd beroerd geweest. Dat is al sinds 2010 zo. Wat opvalt is dat de sterke krachten in het afdelingsbestuur uiteindelijk vrij snel het veld verlaten vanwege strijd met Elfrink en binnen de fractie alle ballen worden gezet op blinde trouw en eigen initiatieven van fractieleden snel de kop worden ingedrukt.”

“Het verloop is hoog omdat in de kern Elfrink zichzelf als dé spelbepaler positioneert en vervolgens via dwang en manipulatie de controle over het geheel probeert te houden. Discussies eindigen dan al snel in gedoe, om het maar zacht te zeggen, en je bent algauw afgeschreven”, aldus Mink.

Nieuwe start
Met de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 in het vooruitzicht besluiten Kummeling en haar medebestuursleden in de lente van 2017 dat de verkiezingen hét moment zijn om binnen de SP in Arnhem orde op zaken te stellen. De SP-ers die nu de partij vertegenwoordigen in de Arnhemse politiek veranderen niet.

Het SP-bestuur besluit om bij de verkiezingen het verlies te incasseren en na de verkiezingen met een geheel nieuwe ploeg aan raadsleden een frisse start te maken.

Dat een nieuwe start hard nodig is blijkt onder andere uit de grote leegloop aan leden bij de SP. De afdeling is in een jaar tijd bijna een kwart van haar leden kwijt geraakt. En aan die leegloop lijkt geen einde te komen.

Een aantal jaren geleden telde de SP in Arnhem meer dan 700 leden. Eind 2017 zijn daar nog ongeveer 400 leden van over, waarvan er 50 in de gemeente Renkum wonen, die ook onder de SP-afdeling in Arnhem vallen.

De Arnhemse SP-afdeling is niet de enige afdeling waar leden de partij de rug toekeren. In heel Nederland heeft de SP te maken met een terugloop aan leden. Maar het aantal SP-ers dat in Arnhem haar lidmaatschap opzegt, is buitenproportioneel groot.

Bovendien melden veel opzeggers dat het SP-beleid in het Arnhemse college van B&W en het gedrag van wethouder Elfrink voor hen de reden zijn om de SP vaarwel te zeggen.

Wie er ook lijsttrekker wordt bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018: in ieder geval niet Gerrie Elfrink, zo besluit het SP-bestuur.

Om te voorkomen dat Elfrink zijn invloed binnen de afdeling aanwendt om alsnog als lijsttrekker benoemd te worden, kiest het bestuur voor een adviescommissie waarin vrijwel uitsluitend SP-ers zitting hebben die niet actief zijn in Arnhem.

De fractie van de SP in de gemeenteraad. (Foto: SP Arnhem.)

Mager lijstje
De adviescommissie inventariseert allereerst wie er binnen de Arnhemse SP in aanmerking komen om bij de gemeenteraadsverkiezingen als raadslid op de kandidatenlijst van de SP te komen. Het is in eerste instantie een klein lijstje.

Het grootste deel van de achtkoppige SP-fractie heeft aangegeven te willen stoppen. Fractievoorzitter Jurgen Elfrink telt de dagen tot hij de deur van het stadhuis achter zich dicht kan trekken. Oud-fractievoorzitter Cris Lenting is na de pek en veren die hij over zich heen kreeg toen hij in de raadszaal en in de wandelgangen van het stadhuis zijn middelvinger opstak klaar met de politiek in Arnhem.

Paul Kusters kreeg vorig jaar een hartaanval en wil het rustiger aan doen. Rob van Sprang is teleurgesteld over de dingen die hij als raadslid kon bereiken en Luuk van Geffen heeft door zijn nieuwe baan als zakelijk directeur bij Holland Baroque eigenlijk geen tijd meer voor de SP.

Alleen Paulien Lunter (praktijkverpleegkundige), Gedeon Noordzij (caissire) en Abdurrahman Cetintas (werkzaam in een zorginstelling) geven aan dat ze door willen gaan als raadslid.

SP-wethouder Geert Ritsema is na het vertrek van wethouder Alex Mink vanuit Amsterdam ingevlogen om tot maart 2018 in Arnhem de bestuursperiode af te maken. Hij heeft geen ambitie om na de verkiezingen terug te keren. En dan is er nog Gerrie Elfrink.

Elfrink is al vanaf 2002 betrokken bij de SP in Arnhem. Hij wil graag nogmaals lijsttrekker worden. Hij ziet zichzelf na de verkiezingen het liefst terugkeren als wethouder, maar als dat niet kan omdat de SP in de oppositie terecht komt, dan wordt hij gewoon weer fractievoorzitter in de gemeenteraad.

Elfrink stelt zichzelf echter niet kandidaat. Hij vindt dat hij, gezien zijn positie, gevraagd moet worden om nogmaals de SP-lijst aan te voeren. Dat de insteek is dat er een kandidatenlijst komt waarop hij ontbreekt, weet hij dan nog niet.

Achter de schermen opperen diverse mensen om Desirée Egberts te vragen zich kandidaat te stellen. Egberts, door Vrij Nederland omschreven als “een gepassioneerd SP-er die op de bres komt voor de zwakkeren” zat van 2010 tot en met november 2014 in de gemeenteraad. Nu ruim vier jaar doorlopende ruzie met Gerrie Elfrink en toenmalig fractievoorzitter Cris Lenting houdt Egberts de eer aan zichzelf. Ze stapt uit de fractie.

Egberts heeft altijd aangegeven dat ze weer wil terugkeren als Elfrink en Lenting geen rol meer spelen bij de SP. Egberts wordt gepolst hoe ze aankijkt tegen een terugkeer in de gemeenteraad nu Lenting stopt en Elfrink buitenspel wordt gezet. Maar Egberts wijst het informele aanzoek af.

“Gerrie Elfrink wordt gewoon weer lijsttrekker. Let maar op.”

Met een mager lijstje aan kandidaten voor hun neus, besluit de adviescommissie dat alleen Paulien Lunter in aanmerking komt om de kandidatenlijst van de SP aan te voeren. De twee andere mogelijke kandidaten, Cetintas en Noordzij, worden te licht bevonden. Bovendien staan ze bekend als slippendragers van Elfrink.

Desirée Egberts tijdens de hand-in-hand-manifestatie eerder dit jaar.

Geen keus
Er worden meerdere gesprekken gevoerd met Lunter waarin wordt aangegeven dat zij gezien wordt als de beste kandidaat voor het lijsttrekkerschap. Lunter is vereerd, maar twijfelt. Haar ervaring is dat je sterk in je schoenen moet staan om leiding te geven aan de Arnhemse SP. Lunter zegt dat ze niet weet of ze daar wel toe in staat is.

Nadat de SP haar vertrouwen in Paulien Lunter uitspreekt, lijkt het alsof ze overstag gaat. De rest van de kandidatenlijst wordt ingevuld.

Een paar dagen voordat de adviescommissie haar voorstel voor de kandidatenlijst inlevert bij het SP-bestuur, meldt Paulien Lunter echter dat ze toch afziet van het lijsttrekkerschap. Ze wil graag weer terugkeren als raadslid, maar niet als lijsttrekker en fractievoorzitter.
Nu Lunter is teruggetreden als nummer 1 op de kandidatenlijst, zit de adviescommissie met een groot probleem. De lijst is klaar. Maar er is niemand die de lijst kan of wil aanvoeren. Wat nu?

De adviescommissie ziet maar één realistische optie. Er zit niks anders op, maar Gerrie Elfrink zal toch gevraagd moeten worden om lijsttrekker te worden.

Elfrink is blij met het telefoontje waarvan hij wist dat het ging komen. Natuurlijk wil hij graag de lijst aanvoeren als de partij dat van hem vraagt. Via Twitter laat hij weten trots te zijn op de SP-afdeling in Arnhem. “Wat een eer de lijst te mogen aanvoeren in 2018.”

Voor de adviescommissie en het bestuur van de Arnhemse SP is Elfrink ongewenst als lijsttrekker. “Maar we hadden geen keus”, zegt oud-voorzitter Diana Kummeling. “Wat hadden we anders moeten doen? Niet meedoen aan de verkiezingen?”

Ondanks de weerstand die er bij veel mensen binnen de SP in Arnhem is tegen de voordracht van Elfrink als lijsttrekker, wordt de voordracht op een zomerse avond in juli officieel bekrachtigd tijdens een ledenvergadering. “Met algemene stemmen”, meldt een bericht op de website van de Arnhemse SP.

“Dat klopt niet”, aldus verschillende SP-ers. “Tijdens de vergadering hebben zeven leden tegen de benoeming van Elfrink gestemd.”

“Ik heb ontzettend veel zin om samen met de mensen van de SP in Arnhem de strijd aan te gaan om Arnhem nog mooier en socialer te maken”, zegt Elfrink in zijn dankwoord.

Elfrink na zijn verkiezing tot lijsttrekker in juli van dit jaar. Rechts: Diana Kummeling.

Politiek kerkhof
Hoewel de partij naar buiten toe eendracht uitstraalt en het lijkt alsof iedereen binnen de SP zich schaart achter de lijsttrekker, blijft het achter de schermen broeien. Een belangrijke reden voor de broeiende revolte ligt in verschillende artikelen die in juli verschijnen.

De Gelderlander gaat in een groot artikel met de kop “Arnhem, het politieke kerkhof van Gelderland” vol op het orgel. Met twee collegebreuken en vier opgestapte wethouders is het duidelijk dat het grondig mis is. De beschuldigende vingers wijzen naar wethouder Martijn Leisink van D66, maar vooral naar Gerrie Elfrink van de SP.

“Een straatvechter die niet kijkt op een provocatie meer of minder”, zegt de Gelderlander over Elfrink.

“Gerrie Elfrink is in zeven jaar als wethouder arroganter geworden dan de PvdA in vijftig jaar”, zegt oud-SP-wethouder Alex Mink in hetzelfde artikel. “Elfrink en Leisink schreeuwen naar anderen tijdens collegevergaderingen. Ze zijn snel geïrriteerd en vallen anderen voortdurend aan.”

In een uitgebreid interview met Arnhem Direct gaat Mink daar dieper op in.
“Schreeuwen gebeurde vaak. Tegen elkaar, tegen mij, tegen andere collega’s, tegen Cathelijne Bouwkamp toen GroenLinks nog in het college zat en ik hoorde later dat ook Addy Plieger van de ChristenUnie daarmee te maken kreeg. Ook tegen burgemeester Herman Kaiser werd regelmatig geschreeuwd.”

Voor mensen binnen de SP komen de onthullingen niet als een verrassing. Binnen de partij gaat Elfrink op precies dezelfde wijze om met mensen.

Diana Kummeling: “Ik was een keer aanwezig bij een vergadering bij Cris Lenting thuis. Eerst begon Elfrink te schreeuwen tegen Lenting. Even later ramde hij keihard met zijn vuist op tafel en ging hij tekeer tegen iemand anders. Ondertussen zat zijn zoontje bij hem op schoot. Wat voor iemand ben je dan?”

Binnen de SP is dan al afgesproken dat Elfrink nooit onaangekondigd aanwezig mag zijn bij de fractievergaderingen. “Leden uit de fractie durven niet vrijuit te praten als Elfrink ook aanwezig is”, aldus Kummeling.

Na het zomerreces komt Elfrink binnen de gemeenteraad onder vuur te liggen. Dit keer niet vanwege zijn gedrag, dat de afgelopen jaren al meermalen aanleiding was voor vragen vanuit de gemeenteraad. Voor het eerst komt Elfrink in de problemen op basis van een van de dossiers waarvoor hij als wethouder verantwoordelijk is. Er zijn kostenoverschrijdingen bij de nieuwbouw van Musis en de oppositie in de gemeenteraad vermoedt dat de SP-wethouder hen daarover onzorgvuldig en niet tijdig heeft ingelicht.

Elfrink blijft in het debat redelijk eenvoudig overeind. Desondanks wordt er door de oppositie een motie van afkeuring tegen hem ingediend, maar die haalt geen meerderheid.

Voorafgaand aan het debat over Musis laat de SP al aan verschillende fracties weten dat mocht Elfrink via een motie van wantrouwen zou worden weggestemd, hij een dag later als raadslid voor de SP wordt geïnstalleerd om als fractievoorzitter tot aan de verkiezingen leiding te geven aan de SP-fractie.

Minachting, Bokitogedrag, bestuurlijk autisme, straatvechten, schofferingen, bruuskerend gedrag. Dat zijn de termen die het meest opvallen in het rapport over de Arnhemse politieke bestuurscultuur.

Bokito
Het gedrag van Gerrie Elfrink staat opnieuw in de schijnwerpers wanneer begin oktober het rapport verschijnt over de omgangsvormen binnen de Arnhemse politiek. Het rapport van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) wordt in de hal van het stadhuis gepresenteerd door professor Paul Frissen. Frissen illustreert zijn verhaal met afbeeldingen van onder andere Machiavelli en Bokito.

“Sommige wethouders en politici in Arnhem maken er een gewoonte van anderen te beledigen, te schofferen en te intimideren”, schrijft het blad Binnenlands Bestuur over het rapport. “Met name één wethouder wordt opvallend vaak genoemd. Arnhemse politici denken dat het om de omstreden Gerrie Elfrink (SP) gaat die al vaak in botsing kwam met de raad.”

Raadsleden van de SP proberen met vragen aan Frissen tijdens de presentaties de conclusies uit het rapport te bagatelliseren. Maar Frissen geeft geen krimp. Ja, Arnhem is buitengewoon gewoon. De problemen in Arnhem doen zich ook voor in heel veel andere gemeenten. Maar nee, dat betekent niet dat de omgangsvormen in de Arnhemse politiek acceptabel zijn, is de strekking van zijn weerwoord.

Ook SP-fractievoorzitter Jurgen Elfrink probeert tijdens een raadsdebat over de conclusies en aanbevelingen uit het rapport alle aantijgingen te bagatelliseren. Intimidatie? Hij erkent dat sommige mensen dat misschien zo ervaren, maar herkennen? Neuh.

“Ik heb het zelf nooit meegemaakt”, beweert Jurgen Elfrink in de gemeenteraad.

Oud-SP-raadslid Desirée Egberts vindt het tenenkrommend hoe haar partij omgaat met de conclusies uit het rapport. Het rapport bevestigt voor Egberts wat zij al jaren vindt: “Gerrie Elfrink is niet geschikt om de SP te leiden. Hij is schadelijk voor het aanzien van de partij.”

Egberts besluit om actie te ondernemen voor de ledenvergadering die over een paar weken op de agenda staat en waarin de kandidatenlijst definitief wordt vastgesteld. Egberts neemt contact op met SP-voorzitter Diana Kummeling. Samen besluiten ze tot het opstellen van een motie waarin wordt opgeroepen om Elfrink van de kandidatenlijst te verwijderen.

Een van de aanbevelingen uit het rapport van professor Frissen is daarbij een belangrijke leidraad:

“Wij achten het verstandig en in het belang van de Arnhemse politieke gemeenschap en de stad dat politieke partijen in hun selectie van vertegenwoordigers en bestuurders deze inzichten zwaar laten meewegen.”

“Professor Frissen geeft dus aan dat je mensen die wangedrag vertonen niet op de kandidatenlijst moet zetten”, aldus Egberts.

Achter de schermen
Binnen de SP polst Egberts voorzichtig wat mensen om te horen hoe zij tegen de motie aankijken. Egberts: “Ik ben al bijna drie jaar niet meer actief voor de SP. Ik ken er niet zoveel mensen meer. Veel mensen die aan mijn kant staan, zijn bovendien al vertrokken bij de SP.”

Een grote meerderheid van het SP-bestuur omarmt de motie aanvankelijk. Diana Kummeling meldt dat zes van de acht bestuursleden positief aankijken tegen de motie om Elfrink van de kandidatenlijst te schrappen.

Een probleem voor Egberts is dat er geen alternatief is voor Elfrink als lijsttrekker. Er zijn nu eenmaal geen andere kandidaten voor het lijsttrekkerschap binnen de SP. Zelf heeft ze geen enkele ambitie om lijsttrekker te worden. Egberts vindt dat het gebrek aan een alternatief geen reden mag zijn om dan maar met Elfrink de verkiezingen in te gaan.

“Desnoods doet de SP niet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Als je onvoldoende goede kandidaten hebt, is dat reden genoeg om je terug te trekken”, vindt Egberts. “Maar wie weet dienen zich andere kandidaten aan wanneer Elfrink niet meer op de lijst staat.”

Dagelijks boze telefoontjes
In de week voorafgaand aan de ledenvergadering is ook bij Elfrink en bij de SP-leden die hem steunen duidelijk dat er een motie tegen de kandidatuur van Elfrink zal worden ingediend. Er wordt druk ingepraat op verschillende SP-ers om tegen de motie van Egberts te stemmen.

Volgens oud-SP-voorzitter Diana Kummeling is de rol van bestuurslid Sarah Dobbe dubieus. Dobbe lijkt aanvankelijk voorstander van de motie, maar volgens Kummeling is Dobbe achter de schermen degene die mensen oproept om de rijen gesloten te houden en de kandidatuur van Elfrink juist te steunen.

Kummeling: “Sarah Dobbe is nog niet zo heel lang actief voor de SP in Arnhem. Binnen de partij staat ze hoog aangeschreven. Ze werkt in de Tweede Kamer als medewerker van Lilian Marijnissen. Daarnaast is ze coach namens SP Landelijk.”

Kummeling vermoedt dat Dobbe namens SP Landelijk probeert om problemen in de Arnhemse SP-afdeling op te lossen. Dat ontkent Dobbe desgevraagd.
“Nee hoor, niks van waar.”
Dobbe ontkent eveneens dat zij achter de schermen geprobeerd heeft om het stemgedrag over de motie tegen Elfrink te beïnvloeden. “Omdat mensen iets zeggen maakt het natuurlijk nog niet waar.”

Kummeling krijgt ondertussen dagelijks telefoontjes van Elfrink. “Hij ging iedere keer enorm tegen me te keer. Op een gegeven moment heb ik huilend opgehangen en geconcludeerd dat ik dit niet langer wilde. Ik heb de SP vervolgens laten weten dat ik per direct stop als voorzitter van de SP. Ik kon er niet meer tegen.”

De stap van Kummeling is een strop voor Desirée Egberts die in de dagen voorafgaand aan de ledenvergadering een belangrijke bondgenoot binnen de SP-afdeling ziet wegvallen. Maar in haar eentje besluit Egberts door te zetten.

Menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit: de drie kernwaarden van de SP. (Foto: SP.nl.)

Menselijke waardigheid
Tijdens de vergadering in het eigen SP-pand in de Geitenkamp zit het zaaltje stampvol met leden. In totaal zijn 35 leden aanwezig; een ongekend aantal voor een SP-vergadering in Arnhem. De sfeer is beladen. Vrijwel alle aanwezigen weten van de motie die tijdens de vergadering in stemming wordt gebracht.

Desirée Egberts heeft zich goed voorbereid en heeft een toespraak op papier gezet om haar motie toe te lichten. Egberts heeft het over de drie kernwaarden van de SP: menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Ze benadrukt het belang van waardigheid en verwijst naar de wet ‘Algemene wet gelijke behandeling’ waarin waardigheid in artikel 1a wordt benoemd:

“Onder intimidatie wordt verstaan: gedrag dat verband houdt en dat tot doel of gevolg heeft dat de waardigheid van een persoon wordt aangetast en dat een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving wordt gecreëerd.”

“En hier gaat het om”, vertelt Egberts. “Onze wethouder vertoont gedrag dat schadelijk is tegenover inwoners van Arnhem. En ik vraag mij af: Hoe ver moet dit gaan, wanneer stopt dit en wanneer grijpen wij in? Wat mij betreft nu. Want zo iemand kan onmogelijk het gezicht van de SP zijn.”

Egberts somt een heel rijtje aan voorbeelden op van Arnhemmers die zich door Elfrink geschoffeerd en geïntimideerd voelden. Van tegenstanders van het filmhuis tot mensen die strijden voor behoud van de Blauwe Golven en van wijkbewoners uit de Hoogkamp tot marktlui.

“Moet hij dan het gezicht zijn van onze partij?”, vraagt Egberts aan de aanwezige SP-leden. “Hoe serieus nemen we onszelf dan en hoe betrouwbaar komen wij dan over als wij dit laten gebeuren? Hoe staat het met de menselijke waardigheid?”

Theater
In haar toespraak verwijst Egberts naar de woorden van fractievoorzitter Jurgen Elfrink tijdens het raadsdebat over de conclusies van het rapport over de Arnhemse bestuurscultuur op 9 oktober.

“Onze fractievoorzitter heeft in de gemeenteraad twee keer aangegeven dat de SP groot voorstander is om de aanbevelingen uit het rapport op te pakken. Als je dit zegt, dan moet je daar ook uitvoering aan geven.”

Na de toespraak van Desirée Egberts is Jurgen Elfrink een van de eersten die reageert. Hij probeert de woorden die hij in de gemeenteraad heeft uitgesproken af te zwakken zonder ze al te zeer tegen te spreken. De strekking van zijn verhaal is dat het wel meevalt.

Egberts had die reactie echter al aan zien komen en wijst Jurgen Elfrink op een passage die op pagina 20 van het rapport is terug te vinden: “Het vergoelijken van schofferingen en intimidatie is een pijnlijk bewijs van een negatieve en dus schadelijke bestuurscultuur. Doe dat dus niet!”

Gerrie Elfrink zit ondertussen semi-ontspannen op de eerste rij en hoort de discussie schijnbaar onbewogen aan. Dat verandert wanneer oud-bestuurslid Hans Kateman het woord neemt en Elfrink verwijt dat hij nooit actief is in de afdeling. “Als je SP-er bent, ben je erbij als er wordt geflyerd. Maar daar laat hij zich nooit zien!”

Elfrink reageert theatraal. Hij stormt overeind en beent huilend naar buiten. “Ik vind het zo erg”, zegt hij voordat hij met een enorme klap de deur achter zich dicht smijt. Lang blijft de beoogd lijsttrekker niet weg. Binnen een paar minuten is hij terug. Van interim-voorzitter Sjoerd van Leent krijgt hij het slotwoord in de discussie.

Elfrink gaat amper in op de kritiek van Desirée Egberts. In plaats daarvan haalt hij een briefje uit zijn zak waarop hij alle successen heeft staan die de SP afgelopen jaren onder zijn leiding heeft geboekt. De Giro, de bouw van Arnhem Centraal, de Jansbeek, het opknappen van de zuidelijke binnenstad, het filmhuis, en nog een hele rij andere voorbeelden.

Diana Kummeling: “Dat briefje heeft hij altijd in zijn zak. Dat onder zijn leiding de kwijtschelding van de afvalstoffenbelasting voor de minima wordt geschrapt heeft hij dan weer niet op dat briefje staan.”

Alex Mink: “Dwepen met de Giro d’ Italia, Musis en Focus is gevaarlijk voor een partij die jarenlang pretendeerde tegen zulke projecten te zijn. Heb het over je eigen successen.”

10-22
Na het vlammende slotwoord van Gerrie Elfrink wordt de motie van Desirée Egberts in stemming gebracht. Egberts heeft aangedrongen op een schriftelijke stemming: “zodat leden zich vrijer voelen om hun mening te geven.”

De motie van Egberts wordt door een grote meerderheid van de aanwezigen weggestemd. 10 SP-leden stemmen voor, 22 leden stemmen tegen. Drie leden stemmen blanco of onthouden zich van stemming. De uitslag van de stemming komt voor Egberts niet als een verrassing. “Ik kan het niet bewijzen, maar ik denk dat er mensen opgetrommeld zijn om tegen de motie te stemmen.”

Terwijl er binnen nog wordt doorvergaderd, verlaten Egberts, Kummeling en enkele andere SP-leden het pand. Voor Egberts is het punt bereikt waarop ze de handdoek in de ring gooit. “Ik ben twintig jaar lid geweest van de SP. Ik sta landelijk nog steeds achter het gedachtegoed van de SP, maar dit is niet meer mijn partij.”

Naast Desirée Egberts zegt ook oud-voorzitter Diana Kummeling haar lidmaatschap op. Nog vijf andere SP-leden die bij de vergadering aanwezig waren blijken later hun lidmaatschap te hebben opgezegd.

Via een persbericht doet het interim-bestuur een dag later verslag van de ledenvergadering.

“Tijdens een Algemene Ledenvergadering van de SP Arnhem is gisteren de kandidatenlijst voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018 vastgesteld. De lijst wordt geleid door Gerrie Elfrink, die al eerder door de leden opnieuw is verkozen tot lijsttrekker. Gisteren is het lijsttrekkerschap van Elfrink in grote meerderheid door de leden nogmaals democratisch bekrachtigd.”

Met het mooi-weer-persbericht van de SP en het opstappen van de grootste criticasters lijkt het alsof de crisis binnen de Arnhemse SP definitief in het voordeel van Elfrink beslecht is.
De gang van zaken bij de SP in Arnhem heeft ook al de aandacht getrokken van het landelijk partijbestuur. Desirée Egberts: “Eén van de leden van het landelijk bestuur moet eisen dat Gerrie Elfrink opstapt. Het laatste woord is nog niet gezegd.”

Naschrift:
Naast de (oud-)SP-ers die in bovenstaand artikel geciteerd worden, is ook gesproken met enkele andere SP-leden en oud-SP-leden. Zij wilden alleen aan dit artikel meewerken op basis van anonimiteit uit angst voor reacties vanuit de SP.

In het kader van hoor en wederhoor is aan interim-bestuurslid Sarah Dobbe en aan wethouder Gerrie Elfrink uitgebreid de gelegenheid gegeven om te reageren. Arnhem Direct heeft geen enkele reactie van hen ontvangen.

Reacties