Zo ging Arnhem om met de ‘Spaansche griep’

Aan de overlijdensregisters in duidelijk te zien dan in 1918 de Spaanse griep behoorlijk toesloeg in Arnhem. In getallen 1917 1062 overlijdens, in 1918 1338 en 1919 1050. Arnhem had toen 70000 inwoners. (Foto: Henk Eggink.)

Schoolsluitingen, mensenmassa’s vermijden en goede persoonlijke hygiëne. Dat waren ook ruim honderd jaar geleden de belangrijkste maatregelen om besmetting te voorkomen. In 1918 brak de Spaanse griep uit. Het leidde tot een wereldwijde pandemie die miljoenen slachtoffers eiste.

De artikelen uit de Arnhemsche Courant uit die tijd over de Spaanse griep lijken verdacht veel op de berichten van de afgelopen weken over het coronavirus.

De Arnhemsche Courant berichtte voor het eerst over de ‘Spaansche griep’ of ‘Spaansche ziekte’ op 4 juli 1918. De Spaanse griep wint gestadig terrein, meldt de krant. “Een Londense genees- en heelkundige telde donderdag zes lijders onder zijn patiënten.”

Een paar dagen later meldt de Arnhemsche Courant dat de griep zich in Duitsland gestaag uitbreidt. In Nederland zijn dan nog geen ziektegevallen bekend, maar dat verandert na een paar weken, wanneer 1.500 mijnwerkers in Limburg door de ziekte getroffen zijn.
“De Spaansche griep overvalt den mensch als een sluipmoordenaar”, schrijft de krant.

Maar volgens het ministerie van Binnenlandsche Zaken is er geen reden tot het nemen van maatregelen. “Op dit moment kunnen geen maatregelen van bijzondere aard worden aanbevolen die van regeeringswege te treffen waren tegen insluiping over verspreiding van de Spaansche griep.”

De verspreiding door de rest van Nederland gaat daarna vanzelfsprekend snel. Maar de Arnhemse kermis in september van dat jaar gaat echter gewoon door. “De Spaanse griep is geen reden om de kermis af te gelasten”, besluit het gemeentebestuur.

In het gezicht hoesten
Terwijl in omliggende dorpen als Velp en Rheden scholen gesloten worden in verband met de griep-uitbraak, wil men daar in Arnhem lange tijd niets van weten. Pas in oktober 1918 valt ook in Arnhem het besluit om de scholen te sluiten.

De Arnhemsche courant geeft haar lezers waarschuwingen mee om besmetting te voorkomen: “Menschenopeenhoopingen moet men zooveel mogelijk vermijden; daar dan allicht in een slecht geventileerde atmosfeer de besmettingskans toeneemt.”

Andere richtlijnen die de krant geeft zijn het isoleren van zieken, voldoende groenten eten om de weerstand op te bouwen en ook toen: handen wassen! Daarnaast meldt de krant dat het van belang is dat in het gezicht hoesten vermeden moet worden.

Ondanks de richtlijnen en maatregelen die door het gemeentebestuur genomen worden, slaat de Spaanse griep in Arnhem net zo hard toe als in de rest van Europa. Het leidt er bij de Arnhemsche Courant toe dat de lezers op de voorpagina gevraagd wordt om enig begrip: er is slechts één redacteur gezond genoeg om de krant vol te schrijven.

“De ziekte-bezoeking is nog altijd niet geweken van ons redactiebureau. Het alleen overgebleven lid der redactie verzoekt u alle teleurstellende indrukken, die de lezing van ons blad mocht opleveren, met geduld te willen dragen en die in verband te brengen met den lastige griep.”

De Spaanse griep woedt in verschillende golven nog lange tijd door in Arnhem en in de rest van Nederland. Pas na maanden is de griep uitgewoed, al worden nog een jaar lang slachtoffers gemeld uit verschillende steden en regio’s in Nederland.

Eendracht
Wanneer in 1919 wordt teruggekeken, spreekt de burgemeester tijdens een vergadering van de gemeenteraad lovende woorden over de inzet van Arnhemmers tijdens de verwoestende griepgolf.

“Vereenigd hebben wij telkens weeder aan de nieuw opduikende moeilijkheden het hoofd geboden en wij hebben getracht dezelve in eendracht te overwinnen. Dat deze samenwerking juist in zulke spannende tijden ons nader tot elkander heeft gebracht is een onmiskenbaar feit. Dit zal de kracht van ons handelen vergrooten en zoodoende onze gemeente ten goede komen.”

Reacties