Dit voorjaar ging de telefilm ‘Nuclear Boy’ in prémière, met Arnhemmer Guus Blanken in de hoofdrol. Het is een droomdebuut want de filmcritici waren unaniem lovend over zijn vertolking van de tragische antiheld Aike, een jongen van zeventien die via gevaarlijke scheikundige experimenten hunkert naar erkenning. “Laat de nominaties voor de Gouden Kalveren maar komen”, schreef recensent Martijn Smits van Cinemagazine. In gesprek met de jonge acteur (19) over sociaal ongemak, de verslavende werking van sociale media en de kunst van het ‘kleine’ spel.
(Tekst: Henk Donkers)
De telefilm ‘Nuclear Boy’, die nog te zien is op NPO Start, gaat over de zeventienjarige Aike, een eenzame, sociaal onhandige jongen met een grenzeloze passie voor scheikunde. Hij woont alleen met zijn gescheiden moeder en voelt zich vaak een loner en loser, zowel thuis als op school en bij scouting. Om aandacht en erkenning te krijgen en gezien te worden, maakt hij filmpjes van zijn scheikundige experimenten en zet deze online. Daar oogst hij applaus van een kleine schare kijkers en voelt zich daardoor aangemoedigd steeds riskantere proeven te doen. Zijn fascinatie voor ontploffingen mondt uit in een plan om een kernreactor te bouwen in het schuurtje in de achtertuin van zijn moeders huis. Allengs wordt duidelijk dat hij verlangt naar aandacht en erkenning van anderen, zoals zijn online volgers, zijn moeder en zijn vader die in een kerncentrale werkt. De film laat zien hoe eenzaamheid, de drang naar erkenning en de invloed van sociale media iemand tot steeds extremere keuzes kunnen brengen. Bijzonder is de muziek van Rutger Reinders. De atonaliteit ervan in het begin onderstreept hoe Aike uit de toon valt en als die langzamerhand zijn plek vindt, vindt de muziek zijn tonaliteit, merkte Devi Smits op in de Filmkrant.
De film is gebaseerd op het waar gebeurde verhaal van de zeventienjarige Amerikaanse padvinder David Hahn (‘Nuclear Boy Scout’) die in 1994 in een voorstad van Detroit een kernreactor in zijn achtertuin probeerde te bouwen waarbij inderdaad flink wat radioactiviteit vrijkwam (tot 1000 keer de achtergrondstraling). Regisseur Joren Molter verplaatst het verhaal naar de huidige tijd met zijn sociale media en een andere (Nederlandse) context. “Dit verhaal is echt gebeurd”, is de openingszin. “Behalve de stukken die we verzonnen hebben.”
Volgens recensenten draagt Guus Blanken de film, is zijn spel geloofwaardig en ontroerend, en maakt hij geen karikatuur van Aike, maar zet hij hem neer als een tragische antiheld die zielig, herkenbaar én gevaarlijk is.
Was dit je eerste filmrol?
“Ik had wel eens rollen gespeeld in toneelstukken, maar dit was de eerste keer op camera.
Hoe zijn ze bij jou uitgekomen?
“Toen ik een jaar of 12, 13 was heb ik een filmkamp gedaan en kwam ik in het bestand van castingbureau Jut & Juul. Jaren niks mee gedaan. Later nieuwe foto’s ingestuurd. Kreeg toen ineens een uitnodiging voor een auditie. Nadat ik een filmpje had ingeleverd, mocht ik langskomen. Na vijf rondes ben ik het geworden, uit zo’n honderd kandidaten.”
Aike is een jongen die zich erg alleen voelt. Wat maakte het moeilijk om hem te spelen?
“Het was niet zozeer de eenzaamheid, want die was er gewoon, in het filmscript, maar meer het ongemak, het sociaal onhandige… Hoe hou je dat klein, want anders wordt het een karikatuur.”
Aike wil gezien worden en hunkert naar erkenning. Hoe heb je geprobeerd om dat verlangen zichtbaar te maken?
“Door te laten zien dat hij graag ergens bij wil horen, soms iets té graag waardoor het ongemakkelijk en sukkelig overkomt.”
Snap je waarom Aike doet wat hij doet?
“Ja, enorm. Sociaal contact is voor iedere jongere een van de belangrijkste dingen en eenzaamheid is echt een groot thema onder jongeren. Als je dan een reactie krijgt van mensen die vet of cool vinden wat je doet, dan is het verleidelijk en gemakkelijk er een schepje bovenop te doen en iets te doen dat nog gaver of riskanter is, zoals bij de experimenten die Aike uitvoert. Op een gegeven moment is er geen weg meer terug en is een kernreactor bouwen in zijn schuurtje de enige uitweg in zijn drang naar erkenning, vooral van zijn online publiek.”
Je hebt je erg ingeleefd in Aike. Als je hem één advies had kunnen geven, wat zou dat geweest zijn, voordat hij aan zijn grootste en gevaarlijkste experiment begon?
“Ga gewoon lekker naar buiten en ga met echte mensen praten in plaats van met een online publiek. Als jongere ontkom je niet aan social media. Ik heb veel respect voor mensen die het lukt ervan af te gaan. Ik heb ook vaak geprobeerd Instagram en TikTok eraf te gooien, maar voor mensen van mijn generatie is het toch dé manier van contacten onderhouden. Als je er niet op zit, mis je van alles. Andere mensen houden je erop. Het is bizar en verslavend.”
Hoe heb je je voorbereid op de rol van Aike? Heb je je verdiept in het echte verhaal van ‘nuclear boy scout’ David Hahn? Extra verdiept in scheikunde? In explosies?
“Nee, allemaal niet. We hebben een heel lang repetitieproces gehad voordat de opnames begonnen, heel ongebruikelijk voor een telefilm met een laag budget. Ik kreeg een dag per week vrij van school om te gaan repeteren in Amsterdam. Alle scenes hebben we gerepeteerd. Wat is hier nodig, wat werkt hier, hoe voelt Aike zich, waar wil hij heen…? De scenes zijn ook opgenomen en gemonteerd. Voordat de opnames begonnen hadden we alles dus al vaak gerepeteerd. Het was natuurlijk ook mijn allereerste film. Door de repetities werd Joren Molter, de regisseur, heel vertrouwd voor mij, een soort grote broer. Tijdens de twintig opmamedagen, verspreid over het land, heb ik ook geen stress of tijdsdruk ervaren.”
Wat vond je de moeilijkste scene om te spelen?
“De allerlaatste scene waarbij ik in het ziekenhuis mijn moeder huilend in de armen moest vallen. Ik zat er even niet zo lekker in. En dan moet je een plekje in je hoofd vinden, een luikje openen waardoor je echt gaat huilen. Ze gunden me daarvoor de tijd en de rust. En toen lukte het.”
De grote thema’s van de film zijn eenzaamheid, uitsluiting, gezien willen worden, de invloed van social media, online aandacht, fantasie en werkelijkheid, leven in een virtuele wereld … Denk je dat jongeren van vandaag zich herkennen in Aike?
“Dat denk ik wel, ja. In iedere jongere zit wel iets van Aike. Je hoeft natuurlijk niet zo afhankelijk te zijn van online publiek als hij, maar jongeren kunnen niet zonder social media. Iedereen zoekt bevestiging, de een wat meer dan de ander. Eenzaamheid wordt een steeds groter thema onder jongeren.”
Wat hoop je dat jongeren meenemen uit de film?
“Dat je niet zoals Aike zo extreem je best hoeft te doen om door anderen gezien en leuk gevonden te worden. Er is voor iedereen wel iemand die iets in je ziet, ook voor sociaal onhandige, stuntelige jongeren als Aike. Jongeren doen tegenwoordig heel erg hun best om leuk gevonden te worden door anderen en gaan daar heel ver in. Aike gaat zover dat hij een kernreactor in zijn tuinhuisje gaat bouwen en zijn omgeving vergiftigt.”
Wat heb je persoonlijk geleerd van het spelen van de rol van Aike?
“Enorm veel. Ik had wat ervaring in het theater. Daar moet je alles groter maken, want mensen achter in de zaal moeten het ook kunnen volgen. In film zit je heel dicht op de camera en moet je alles juist kleiner maken.”
“Verder heb ik erg leren spelen met mijn eigen ervaring. Als je ongemak moet spelen, ga je kijken hoe dat bij jezelf gaat, dan ga je het ongemak in jezelf zoeken.
“Door te kijken naar wat Aike doet, ben ikzelf ook meer gaan beseffen dat ik zelf soms ook mijn best doe om leuk gevonden te worden en dat ik dan niet helemaal mezelf ben. Ik hou heel erg van authenticiteit.”
Al aanzoeken gekregen voor nieuwe rollen?
“Ik ben de afgelopen tijd heel erg gefocust geweest op audities voor de toneelschool. Dat nam heel veel tijd in beslag. Gelukkig ben ik aangenomen, hier in Arnhem. Ik ben één van de dertien mensen die zijn aangenomen. Ik heb nu wel nieuwe castingfoto’s laten maken. Dus wie weet.”
