Op zondag 16 augustus vindt in de Rembrandtzaal van de Bakermat (Van Nispenstraat 139) de opening plaats van de duo-tentoonstelling van Hans Vredegoor en Loes Kurpershoek. De expositie loopt tot 30 oktober. Beeldend kunstenaar Hans Vredegoor exposeert schilderijen van zijn overleden echtgenote Loes Kurpershoek en etsen van hemzelf. Allebei maken ze kunstwerken die geen directe relatie met de werkelijkheid hebben. Abstracte kunst, noemen sommigen hun werk, maar de tegenstelling tussen abstract en figuratief vindt Vredegoor niet interessant. “Ik beweeg me in het niemandsland daartussen. Ik maak vormen die niets voorstellen, maar wel associaties oproepen.” De contrasterende beeldtaal van beiden maakt het spannend hun werk samen in één tentoonstelling te zien.
(tekst Henk Donkers)
Hans Vredegoor werd in 1953 in Deventer geboren en volgde een opleiding aan de Academie voor Beelden Kunst in Arnhem, het latere ArtEZ. Na één jaar als tekenleraar op een middelbare school gewerkt te hebben besloot hij zich volledig op de kunst te werpen. Dat bleek een juiste keuze want hij heeft altijd goed van zijn werk kunnen leven. Bij opdrachten die hij van bedrijven, overheden of particulieren kreeg werden hem geen beperkingen opgelegd. “Ik kreeg altijd de volledige artistieke vrijheid”, zegt hij. “Anders zou ik ook niet kunnen werken. Je moet trouw kunnen blijven aan je eigen visie.”
Kunstenaarsechtpaar
Een belangrijke rol in zijn leven en werk speelde Loes Kurpershoek (1948-2021). Hij leerde haar begin jaren ’80 kennen. “Ik woonde in een studentenhuis in de Van Pallandtstraat. Een medestudent wees me op het werk van Loes die in dezelfde straat woonde. Hij vertelde dat ze een expositie had. Dat maakte me nieuwsgierig. Ik sprak haar aan op straat en ging mee naar haar atelier. Dat eerste contact groeide al snel uit tot een relatie. We leerden elkaar kennen in 1981 en in 1982 zijn we getrouwd. Na een paar jaar in Oosterbeek gewoond te hebben boven mijn atelier, zijn we terugverhuisd naar de Van Pallandtstraat waar we sindsdien gewoond hebben. In 2021 is Loes overleden aan een schimmelinfectie in haar longen, nadat ze de coronatijd had overleefd.”
“Ik ben veel meer beïnvloed door haar, dan zij door mij”
Tegengestelde karakters
Aanvankelijk hadden ze één atelier, maar dat bleek niet goed te werken. Ze hadden moeite om zich te concentreren op hun eigen werk. Op de vraag of ze elkaar beïnvloed hebben als kunstenaar, is Hans duidelijk: “Ik ben veel meer beïnvloed door haar dan zij door mij. Ik maakte aanvankelijk alleen etsen, maar door haar schilderkunst, ben ik ook gaan schilderen. En daardoor veranderden ook mijn etsen: ze werden minder grafisch en meer schilderachtig. Loes gaf me vaak heel direct feedback. Voordat ze iets gezegd had, kon ik aan haar gezichtsuitdrukking al zien wat ze van mijn werk vond. Die kritische blik van haar mis ik heel erg na haar overlijden. Loes ging veel meer haar eigen weg. Ze was extravert, schilderde heel impulsief en expressief, op het explosieve af, met vaak felle kleuren en veel rood, en ze maakte veel grote schilderijen. Ik ben rustiger, introverter, werk bedachtzamer, zoek meer de harmonie, gebruik zachtere kleuren… Maar juist die verschillen tussen ons maakten ons leven als kunstenaar interessant en spannend.”
Duo-tentoonstelling
Hans heeft veel etsen, schilderijen en sculpturen gemaakt. Op de duo-tentoonstelling met Loes exposeert hij echter alleen etsen. Waarom? “Mijn schilderijen zijn klein vergeleken met die van Loes. Ook zijn ze veel zachter van kleur. In één ruimte waar ook de grote, krachtige schilderijen van Loes hangen, zouden ze visueel als het ware worden ‘weggeblazen’. In een grote ruimte als de Rembrandtzaal komen kleine schilderijen ook minder goed tot hun recht. Mijn etsen hebben een andere uitstraling en passen beter naast de monumentale werken van Loes. Ik denk trouwens ook dat de verwantschap tussen mijn etsen en haar schilderijen groter is dan tussen mijn en haar schilderijen.”
Naast etsen ook schilderijen en beelden
De artistieke loopbaan van Vredegoor begon met etsen, later kwam daar het schilderen bij en uiteindelijk ook het maken van beelden. Elk medium bracht nieuwe mogelijkheden en beïnvloedde zijn manier van werken.
In zijn etsen kon hij zijn gevoel voor lijnen en structuren ontwikkelen. In de loop der jaren werden zijn etsen steeds vrijer en schilderachtiger, mede onder invloed van de schilderijen van zijn vrouw Loes. Daardoor ging hij steeds meer te schilderen. Waar etsen een technisch, arbeidsintensief en omslachtig proces zijn, geeft schilderen sneller resultaat. Het sloot ook beter aan bij zijn intuïtieve manier van werken. Hij kon meteen reageren op wat er op het doek gebeurde. Schilderen gaf hem meer vrijheid. De stap naar het maken van beelden was een logische uitbreiding van zijn werk. Veel vormen uit zijn etsen en schilderijen kon hij nog ruimtelijker maken in zijn beelden. Het werken in drie dimensies bood nieuwe mogelijkheden om met ruimte en materialen te experimenten. In zijn beelden gebruikt hij vaak contrasterende materialen (harde en zachte natuursteen, beton, ijzer) en kleuren.
Met etsen is hij inmiddels gestopt. Hans: “Het is te arbeidsintensief en vraagt te veel voorbereiding.” Toch heeft hij ervoor gekozen om op de tentoonstelling alleen etsen te exposeren. Zijn schilderijen komen in de grote zaal en naast die van Loes niet tot hun recht, vindt hij. Wel had hij graag zijn beelden tentoongesteld, maar daar leent de Bakermat zich niet voor. Ze kunnen niet losstaand getoond worden en vitrines zijn er niet.
Geen plan vooraf
De kunstwerken van Vredegoor ontstaan zonder plan vooraf. Hij noemt zijn werken ‘landschappen van de geest’. Hij begint met iets waarvan het niet de bedoeling is dat het iets herkenbaars oplevert, maar om een proces op gang te brengen. Hij kijkt wat er ontstaan en reageert daarop. “Het is een combinatie van invallen en overpeinzingen zonder consequente redenering vooraf. Ik probeer iets te maken dat niks is, maar wel associaties oproept. Ik zoek naar de wisselwerking tussen tegenstellingen, tussen toeval en controle, orde en chaos, beweging en stilstand, abstract en herkenbaar, illusie en werkelijkheid… Ik kijk steeds of een beeld in balans is, of tegenstellingen toch een zekere harmonie vormen. Soms voeg ik wat toe, soms laat ik wat weg. Als een beeld in evenwicht is, als ik het gevoel heb dat het klopt, is het af. Als je daarna nog iets toevoegt, loop je het risico dat je het beeld verstoort.”
“Ik zoek naar de wisselwerking tussen toeval en controle, orde en chaos, beweging en stilstand, abstract en herkenbaar, illusie en werkelijkheid…”
Contrasterende beeldtalen
Hans Vredegoor en Loes Kurpershoek hebben een duidelijk eigen beeldtaal ontwikkeld die sterk verschilt. Die van Vredegoor is ingetogen, zoekend, introvert, bedachtzaam en associatief. Hij gebruikt organische vormen, zachte lijnen en vloeiende bewegingen, subtiele, vaak wat gedempte kleuren, zoekt evenwicht en harmonie tussen tegenstellingen, roept ideeën op zonder iets concreets af te beelden. Zijn werken ontstaan intuïtief en stap voor stap.
De beeldtaal van Kurpershoek is expressief, krachtig, direct, uitbundig en energiek. Zij maakt grote gebaren en brede penseelstreken, ze gebruikt krachtige kleuren (vooral rood), er zit veel beweging en zichtbare emotie in haar schilderijen.
“Je ziet aan haar schilderijen direct de tomeloze uitbarsting die zich tijdens het maken in haar voltrokken heeft. Je ziet de ordeloze massa langzaam opwolken – als bij een vertraagde opname van een explosie – en weer ingetoomd worden; een akkoord dat op het laatste moment goed komt, verademing brengt. […] Nooit staat zij zich zelf toe na afloop iets te “vermooien”, iets in evenwicht te brengen. Wat er staat is direct zo neer gezet en blijkbaar ook meteen juist getroffen”, aldus kunsthistorica Ans van Berkum in de brochure ‘Loes Kurpershoek. De spanning verhevigd’.
Het contrast in beeldtaal tussen Vredegoor en Kurpershoek maakt het spannend hun werk samen te zien in één tentoonstelling.
De opening van de duotentoonstelling vindt plaats op zondag 16 augustus tussen 15.30 en 17.30 uur (inloop vanaf 15.00 uur). De expositie is van 17 augustus tot 30 oktober gratis te bezichtigen op maandag t/m vrijdag van 10.00 tot 12.30 uur.
