ARNHEM – De Vrienden van Sonsbeek bereiden juridische stappen voor om de komst van het Feestaardvarken naar Park Sonsbeek tegen te houden. De vereniging wil gebruikmaken van de bezwaarschriftenprocedure en sluit een rechtszaak niet uit. “We gaan hier een serieus juridisch traject van maken,” zegt voorzitter Margreet van Gastel tegen de Arnhemsche Courant.
Het college van burgemeester en wethouders besloot vorige week een omgevingsvergunning te verlenen voor de tijdelijke plaatsing van het kunstwerk op het Jansveld in Park Sonsbeek. Dat besluit werd genomen ondanks een negatief advies van de Commissie Omgevingskwaliteit en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Volgens deze instanties past het kunstwerk niet bij de landschappelijke, ecologische en erfgoedwaarden van het monumentale park. Het college kiest er toch voor het kunstwerk te plaatsen zodat “alle Arnhemmers en bezoekers van Arnhem van het kunstwerk kunnen genieten”.
Juridisch traject
Voorzitter Margreet van Gastel van de Vrienden van Sonsbeek laat de Arnhemsche Courant weten dat de vereniging het besluit niet accepteert. Volgens haar is er onvoldoende geluisterd naar adviezen en zorgen van bewoners en deskundigen. “We gaan de bezwaarschriftenprocedure zeker benutten. Maar we doen dat niet met een simpel briefje. We gaan hier een serieus juridisch traject van maken,” zegt Van Gastel. Volgens haar wordt de vereniging daarbij ondersteund door juristen, landschapsarchitecten en bewoners uit de omgeving. “Wij schuwen niet om hier een flinke procedure van te maken.” Van Gastel stelt dat meerdere adviezen tegen de plaatsing pleiten. Zo zouden zowel de Commissie Omgevingskwaliteit als de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed negatief hebben geadviseerd. Daarnaast zouden ook andere deskundigen zich kritisch hebben uitgelaten. “Er zijn verschillende deskundigen geweest – onder meer landschapsarchitecten en erfgoedorganisaties – die hebben gezegd: dit moet je niet doen.”
Monumentaal park
Volgens Van Gastel wordt het karakter van het park onvoldoende beschermd. “Park Sonsbeek is een rijksmonument. Je hebt daar te maken met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Die heeft twee keer een negatief advies gegeven.” Ook wijst zij op regels die gelden voor bewoners in het beschermde stadsgezicht rond het park. “Bewoners aan de Zijpendaalseweg mogen bijvoorbeeld geen raampje in hun dak zetten. Maar de gemeente wil daar wel 150.000 kilo beton neerleggen op een kwetsbare bodem.” Volgens haar ligt op het veld waar het kunstwerk moet komen bovendien een gebied dat in de parkvisie is aangeduid als ecologisch waardevol. “In de parkvisie is dat veldje aangemerkt als hoogwaardige biodiversiteit. En daar wil men dan 150.000 kilo op leggen.”
Kosten voor de stad
De gemeente heeft volgens Van Gastel een budget van ongeveer 150.000 euro gereserveerd voor de plaatsing van het kunstwerk. Zij verwacht dat de uiteindelijke kosten hoger zullen uitvallen. “Dat bedrag zal waarschijnlijk hoger worden. Zo gaat het bijna altijd bij dit soort projecten.” Als de vereniging daadwerkelijk naar de rechter stapt, kan dat betekenen dat de gemeente zich juridisch moet verdedigen, wat ook tijd en geld kost.
Communicatie
Van Gastel is kritisch over de communicatie vanuit de gemeente. Volgens haar heeft de vereniging meerdere keren contact gezocht. “Wij hebben meerdere keren contact gezocht met de gemeente, maar daar wordt nauwelijks op gereageerd.” Ook zou de vereniging twee keer een brief hebben gestuurd aan burgemeester Ahmed Marcouch. Volgens Van Gastel is de manier waarop de gemeente met inwoners omgaat een belangrijk punt van kritiek. “Vanuit burgerparticipatie krijgt de gemeente wat mij betreft een onvoldoende.”
Steun onder leden
De vereniging zegt dat zij onder haar leden een enquête heeft gehouden. Volgens Van Gastel gaf ongeveer 75 procent van de deelnemers aan tegen de plaatsing te zijn. Tegelijk erkent zij dat er ook voorstanders zijn. Daarnaast lijken reacties op sociale media een ander beeld te geven. Onder een bericht van de Vrienden van Sonsbeek zelf reageren veel volgers juist positief op de komst van het kunstwerk. Ook onder berichten van de Arnhemsche Courant op Facebook spreekt een meerderheid van de reageerders zich vóór plaatsing uit. In een recente poll van Indebuurt geven de meeste stemmers aan de komst van het Feestaardvarken in Sonsbeek “helemaal leuk” te vinden. Dat staat in schril contrast met de eigen enquête van de Vrienden. De eigen enquête werd door aanzienlijk minder mensen ingevuld dan bijvoorbeeld die van Indebuurt.
Gemeente wil kunstwerk nog dit jaar plaatsen
Volgens de gemeente moet het Feestaardvarken dit voorjaar of begin van de zomer weer in Arnhem liggen. Het beeld, dat momenteel wordt gerestaureerd, ligt opgeslagen bij Burgers’ Zoo. De nieuwe locatie is het Jansveld in Park Sonsbeek, nabij het Nederlands Watermuseum. De plaatsing is bedoeld als tijdelijke oplossing voor maximaal tien jaar.
Publieke reacties verdeeld
Op sociale media laten Arnhemmers uiteenlopende reacties horen. Onder berichten van de Arnhemsche Courant spreken verschillende inwoners zich positief uit over de komst van het kunstwerk. “Ik hoop dat weer veel Arnhemmers gaan genieten van het cadeau van Burgers’ Zoo voor alle Arnhemmers. Dat een klein clubje dit vijf jaar heeft kunnen tegenhouden is echt schandalig.” Ook oud-boswachter van Park Sonsbeek Jeroen Glissenaar mengde zich in het debat. Volgens hem past een nieuw kunstwerk juist in de geschiedenis van het landgoed. “Elke eigenaar voegde iets toe aan het landgoed. Nu is er de kans om iets moois voor Arnhem en Sonsbeek te plaatsen, op een plek waar vroeger gewoon een grote schuur heeft gestaan.” Volgens hem zou het kunstwerk juist een verrijking kunnen zijn voor het park. Fractievolger van Arnhem Centraal en voormalig gids bij Burgers’ Zoo Thomas Meyer wijst erop dat de afbeelding die de Vrienden van Sonsbeek gebruiken geen aardvarken, maar een miereneter toont.
Besluit staat nog niet definitief vast
De komende weken start de formele bezwaarprocedure. Belanghebbenden kunnen dan bezwaar indienen tegen de omgevingsvergunning. De Vrienden van Sonsbeek hebben al duidelijk gemaakt dat zij van die mogelijkheid gebruik zullen maken. “Wij gaan nu de bezwaarschriftenprocedure in, goed onderbouwd en juridisch verantwoord,” zegt Van Gastel. “Daarna zien we wel waar we uitkomen.”
Ik gaf al eerder een reactie. Ik heb ook een slechte indruk gekregen van de wijze waarop de wethouder met burgers over de plaatsing heeft gecommuniceerd. Vanuit Presikhaaf was belangstelling getoond. Hoewel ik minder vrees voor de aantasting van het park als Van Gastel deel ik andere bedenkingen van De Vrienden van Sonsbeek zoals de kostbare versterking van de grond en de consequenties voor de directe omgeving.
Fijn dat het aardvarken in Sonsbeek komt. In dat stadspark van ons allemaal. Goed te bereiken met het busstation en het treinstation op loopafstand. Dan kunnen alle Arnhemse kinderen lekker op dat vrolijke dier klimmen en klauteren. En wat tijd doorbrengen met het hele gezin in Sonsbeek.
Ik begrijp heel goed dat bewoners rond een park als Sonsbeek betrokken zijn bij wat er in hun omgeving gebeurt. Dat is logisch en zelfs gezond in een democratie. Niemand wil dat besluiten over zijn leefomgeving zomaar worden genomen zonder inspraak.
Maar laten we ook eerlijk zijn over de verhoudingen. De mensen die hier nu het hardst roepen en juridische procedures aankondigen, zijn vaak precies degenen die weten hoe dat systeem werkt. Het zijn niet zelden mensen met veel tijd, netwerk en middelen. Mensen die in huizen wonen die inmiddels ruim boven het miljoen waard zijn, die in besturen van wijkverenigingen of belangenclubs zitten en die precies weten hoe je via procedures, commissies en inspraakmomenten invloed kunt uitoefenen.
Dat is hun goed recht. Maar het creëert ook een scheve situatie. Want niet iedere Arnhemmer heeft een jurist in zijn netwerk, tijd om bezwaarprocedures te voeren of een positie in een vereniging waarmee je politiek en bestuur onder druk kunt zetten.
Wat dan wringt, is wanneer dezelfde mensen zich in het openbaar presenteren als neutrale vertegenwoordigers van “de buurt”, terwijl uit verslagen en discussies vaak blijkt dat zij al lang een duidelijke positie hebben ingenomen. Dan wordt participatie al snel een instrument om verandering tegen te houden, in plaats van een manier om samen tot een oplossing te komen.
Kortom: bezwaar maken mag. Procederen mag. Maar laten we niet doen alsof hier een machteloze groep bewoners tegenover de overheid staat. In werkelijkheid gaat het vaak om een kleine, goed georganiseerde en invloedrijke groep die precies weet hoe ze het systeem kan gebruiken om beslissingen jarenlang te vertragen.
En dat is ook een realiteit waar we eerlijk over moeten zijn.
wat zou het fantastisch zijn als het aardvarken in Park Presikhaaf terecht komt.
Dus als ik het goed begrijp kan de Lazy King wel maar het aardvarken niet. En het Watermuseum wel maar het aardvarken niet. En die moderne stalen bakfontein voor het Watermuseum kan wel maar het aardvarken niet. En de IJsvogel is niet te modern en het uitvarken wel. En al dat Roest Vast Staal in de kinderwaterspeelplaats kan natuurlijk wel maar het beton van het aardvarken weer niet.
Kortom er zijn al allemaal moderne elementen het park ingeslopen.
Dus wat mij betreft kan daar ook nog wel een aardvarkentje bij.