ARNHEM – De Arnhemse kiezer heeft gesproken. Ondanks een iets hogere opkomst dan vier jaar geleden verandert de machtsbalans nauwelijks: GroenLinks-PvdA blijft met 10 zetels de grootste partij van de stad. Daarmee lijkt Arnhem opnieuw af te stevenen op een overwegend links bestuur, al wordt de formatie dit keer minder vanzelfsprekend dan het lijkt.
GroenLinks-PvdA presenteert de uitslag als winst, maar wie naar de cijfers kijkt ziet een ander beeld. De partij groeit niet in zetels. De toename in stemmen hangt vooral samen met bevolkingsgroei en een hogere opkomst. Toch vertegenwoordigt de partij nog altijd ruim een kwart van de Arnhemse kiezers. Traditioneel ligt daarmee het initiatief voor de formatie bij hen. Tegelijk trekt de partij direct een duidelijke grens. Forum voor Democratie wordt opnieuw uitgesloten van deelname aan de coalitie. Lijsttrekker Paul Smeulders noemt Forum geen democratische partij en volgt daarmee de landelijke lijn.
Forum groeit fors en reageert fel
Forum voor Democratie laat juist een tegenovergestelde beweging zien. De partij groeit van één naar drie zetels en is daarmee een van de grootste stijgers in Arnhem. Lijsttrekker Gino Luurssen werd bovendien persoonlijk de nummer twee van de stad. De partij reageert scherp op de uitsluiting door GroenLinks-PvdA. In een verklaring stelt Forum dat 4.775 Arnhemmers bewust voor hun geluid hebben gekozen en dat het “opzienbarend” is dat die stem niet eens wordt meegenomen in verkennende gesprekken. Volgens Forum raakt dat niet alleen de partij, maar ook de kiezers die voor een andere koers hebben gestemd. Tegelijk benadrukt Forum dat het zelf wél openstaat voor gesprekken met alle partijen. “Juist in een democratie voer je het gesprek ook met partijen waarmee je fundamenteel van mening verschilt,” aldus de partij.
Ideologische kloof blijft groot
Hoewel Nederland een coalitieland is, lijken de verschillen tussen GroenLinks-PvdA en Forum voor Democratie in Arnhem moeilijk te overbruggen. Beide partijen hechten waarde aan de rol van de gemeente en de leefomgeving, maar vullen dat fundamenteel anders in. GroenLinks-PvdA zet in op verduurzaming en sociale gelijkheid. Forum legt juist de nadruk op lokale identiteit en behoud van karakter. De raakvlakken blijven daardoor beperkt. Ook het uitgebreide verkiezingsprogramma van Forum maakt samenwerking niet per se eenvoudiger.
Coalitie over links ligt voor de hand
Met 39 zetels in de gemeenteraad ligt een voortzetting van de huidige coalitie het meest voor de hand. GroenLinks-PvdA vormt nu samen met D66, Arnhem Centraal, Partij voor de Dieren en Volt een meerderheid. Ondanks zetelverlies bij D66, PvdD en Volt, blijft die meerderheid in theorie overeind. Toch wordt achter de schermen al gekeken naar alternatieven. In de wandelgangen klinkt de roep om een rechtse partij toe te voegen, zoals de VVD of het CDA. Dat zou ten koste gaan van Volt en mogelijk ook de Partij voor de Dieren.
Opvallend is dat lokale verhoudingen minder scherp liggen dan landelijk. Waar GroenLinks-PvdA en VVD in Den Haag lijnrecht tegenover elkaar staan, blijkt samenwerking op gemeentelijk niveau vaker mogelijk. Ook BurgerBelang wordt genoemd als mogelijke partner, al ligt die partij bij sommige fracties minder goed. Dat zou ideologisch opnieuw een brede coalitie opleveren, met duidelijke verschillen, maar mogelijk voldoende overlap om samen te besturen. Tegelijk zullen partijen het eens moeten worden over concrete dossiers, zoals parkeren — een thema waarop onder meer de VVD stevig campagne voerde.
Formatie wordt test voor politieke verhoudingen
De komende weken moeten uitwijzen welke richting Arnhem kiest. Blijft de stad bestuurlijk stabiel met een voortzetting over links, of ontstaat er een bredere coalitie waarin ook rechtse partijen aanschuiven? Eén ding is duidelijk: hoewel de uitslag weinig verandert aan de verhoudingen op papier, liggen de politieke keuzes achter de schermen volledig open.
